گويد كه چون نزد ابو العباس مبرد رفتم از او پرسيدم . گفت دو عاشق و معشوق تصميم به هجرت مىگيرند ولى نه به قصد اينكه از يكديگر ببرند . چون زمان رحيل فرا رسد و فراق را حس مىكنند ، بازمىگردند به دوستى پيشين و از خوف فراق با يكديگر ديدار مىكنند . . . در اين هنگام فراق سبب اجتماع مىشود . چون نزد ثعلب بازگشتم و سخن مبرد را باز گفتم ، نپسنديد و گفت نه ، معنى بيت اين است كه آدمى گاه از محبوب خود جدا مىافتد بدين اميد كه در اين سفر سودى حاصل كند پس نزد محبوب بازمىگردد بى نياز از كسب و مصاحبتش با او به درازا مىكشد .
خطيب گويد كه اين دو بيت از اوست [ 1 ] :
بلغت من عمرى ثمانينا * و كنت لا آمل خمسينا
فالحمد لله و شكرا له * اذ زاد فى عمرى ثلاثينا
و اسأل الله بلوغا الى * مرضاته آمين آمينا
محمد بن اسحاق نديم در كتاب الفهرست گويد : از آثار اوست : كتاب المصون فى النحو ، كتاب اختلاف النحويين ، كتاب معانى القرآن ، كتاب مختصرى در نحو كه آن را الموفقى ناميده ، كتاب القراءات ، كتاب معانى الشعر ، كتاب التصغير ، كتاب ما ينصرف و مالا ينصرف ، كتاب ما يجزى و ما لا يجزى ، كتاب الشّواذ ، كتاب الوقف و الابتداء ، كتاب الهجاء ، كتاب استخراج الالفاظ من الاخبار ، كتاب الاوسط ، كتاب غريب القرآن ، كتاب المسائل ، كتاب حدّ النحو ، كتاب تفسير كلام ابنة الخسّ ، كتاب الفصيح ، او گويد كه اين كتاب تصنيف ابن داود رقى است كه ثعلب ادعاى آن كرده است .
ابو العباس را مجالسى است كه در آن مجالس بر اصحاب خود املا كرده است : در نحو و لغت و اخبار و معانى قرآن و شعر . نيز او را قطعاتى است در تفسير دواوين عرب ، چون اعشى و نابغهء ذبيانى و جعدى و غير آنها .
محمد بن عبد الملك تاريخى در كتاب اخبار النحويين گويد كه ابو العباس احمد بن
هامش
[ 1 ] حاصل معنى : من به هشتادسالگى رسيدهام و حال آنكه اميد پنجاهسالگى را هم نداشتم . سپاس و شكر خداوند را كه سى سال بر عمر من افزود اكنون از خدا مىخواهم كه به خشنودى او برسم . آمين آمين .