انّى اذا ما رأيت فرخ زنى * فليس يخفى علىّ جوهره
لو فى جدار تخطّ صورته * لماج فى كفّ من يصوّره
140 - احمد بن محمد بن ابى محمد يزيدى [ 1 ]
كنيهاش ابو جعفر بود . حافظ ابو القاسم بن عساكر در تاريخ دمشق از او ياد كرده است و گويد كه ابو جعفر احمد بن محمد بن يحيى المبارك عدوى از نحويان بود . پدرش را يزيدى مىگفتند . او از نديمان مأمون بود و با او به دمشق آمد و از آنجا به غزاى روم رفت .
از جدش ابو محمد يحيى و ابو زيد انصارى علم آموخت . وى از مقربان بود . برادرنش عبد الله و فضل پسران محمد و پسر برادرش محمد بن عباس و محمد بن ابى محمد و عون بن محمد كندى و محمد بن عبد الملك زيّات از او روايت كردهاند . كمى پيش از سال 260 وفات كرد . در كتاب ابو الفرج اصفهانى ( اغانى ) آمده است كه گويد در قارا بر مأمون داخل شدم ، او آهنگ غزا داشت . در مدح او شعرى خواندم كه در آغازش آمده بود [ 2 ] :
يا قصر ذا النّخلات من بارا * انّى حننت اليك من قارا
ابصرت اشجارا على نهر * فذكرت انهارا و اشجارا
للّه ايام نعمت بها * فى القفص احيانا و فى بارا
اذ لا ازال ازور غانية * الهو بها و ازور خمّارا
لا استجيب لمن دعا لهدى * و اجيب شطارا و دعّا را
اعصى النّصيح و كلّ عاذلة * و اطيع اوتارا و مزمارا
هامش
[ 1 ] الفهرست 56 ، الاغانى 20 : 226 - 232 ، طبقات الزبيدى 82 - 86 ، بغية الطلب 2 : 13 ، تاريخ بغداد 5 : 117 ، انباه الرواة 1 : 127 ، الوافى 7 : 388 ، طبقات ابن الجزرى 1 : 133 ، بغية الوعاة 1 : 386 ، شعر اليزيديين از محسن فياض 157 ، 168 ، مصورة تاريخ ابن عساكر 2 : 223 ، تهذيب ابن عساكر 2 : 82 - 83 ، مختصر ابن منظور 3 : 239 .
[ 2 ] حاصل معنى : اى قصر با آن نخلهايت در « بارا » من از « قارا » به تو مشتاق شدهام . هرگاه درختانى را بر ساحل نهر مىبينم ، نهرها و درختان توام به ياد آيد . خوشا روزهايى كه بدان برخوردار بودم گاه در « قفص » و گاه در « بارا » زيرا پيوسته خنياگرى را مىديدم كه سبب شادى من مىشد يا خمّارى را ديدار مىكردم . كسى را كه به سوى هدايت دعوت كند پاسخ نمىگويم و پاسخ مىگويم به دعوت نابكاران و فاجران . از فرمان نصيحت گران و ملامتگويان سر برمىتابم و گوش به فرمان تارها و مزمارها هستم .