83 - احمد بن رضوان نحوى [ 1 ]
ابو الحسن كنيه داشت . پندارم از كسانى است كه از اصحاب ابو على فارسى نحو آموخته است .
84 - احمد بن زهير ابو خيثمه [ 2 ]
احمد بن زهير بن حرب معروف به ابو خيثمه ، ابو بكر كنيه داشت . وى نسائى الاصل بود . از ابو نعيم فضل بن دكين و يحيى بن معين و احمد بن حنبل سماع حديث كرد و علم انساب را از مصعب بن عبد الله زبيرى و تاريخ را از ابو الحسن مدائنى و ادب را از محمد بن سلّام جمحى فرا گرفت . در ماه شوال سال 279 در ايام خلافت المعتمد على اللّه در سن 94 سالگى در گذشت . همهء اينها را خطيب ياد كرده است و گويد او راست : كتاب التاريخ ، و من كتابى مفيدتر از كتابى كه احمد بن ابى خيثمه در تاريخ تأليف كرده است نديدهام .
ابن ابى خيثمه كتاب خود را خود روايت مىكرد و به دست كس نمىداد . بعضى از بزرگان چون ابو القاسم بغوى آن را از او سماع كردند . روزى ابو العباس بن محمد اسحاق سرّاج بخشى از كتاب را از او به عاريت خواست . گفت : سوگند خوردهام كه خود رودررو چيزى از آن بگويم . ابو العباس گفت : من قصد آن دارم كه هر چه دوست دارم از آن برگيرم ، پس كتاب را بازگرداند و در تاريخ خود هيچ از آن نقل ننمود .
خطيب گويد : ابن ابى خيثمه از اكابر كتّاب بود و مردم بسيار از او علم آموختهاند .
در كتاب فرغانى آمده است كه ابن ابى خيثمه در سال 297 درگذشت و نيز گويد در آخر ماه شوال . ابن ابى خيثمه صاحب التاريخ به سكته وفات كرد . او از اخبار و ايام مردم نيك آگاه بود ، مردم او را به قول به قدر منسوب مىداشتند . او از خواص على بن عيسى بود .
85 - احمد بن سعد كاتب [ 3 ]
كنيهاش ابو الحسين بود . حمزه او را در زمرهء ادباى اصفهان آورده است . و گويد كه در
هامش
[ 1 ] بغية الوعاة 1 : 307 ( از ياقوت ) .
[ 2 ] تاريخ بغداد 4 : 162 ، تذكرة الحفّاظ : 596 ، الوافى 6 : 376 ، سير الذهبى 11 : 492 ، الفهرست : 286 ، طبقات الحنابلة 1 : 44 ، طبقات الجزرى 1 : 54 ، لسان الميزان 1 : 174 .
[ 3 ] الوافى 6 : 385 ، بغية الوعاة 1 : 308 ، روضات الجنات 1 : 211 .