بيان شد ، و اينها كه به آنها نعمت داده شده شيعيان مولا عليه السّلام از امت هستند ، و صراط و راه آنها بعينه اخلاق و اوصاف و اعمال آنها است كه مولا امير المؤمنين عليه السّلام در جواب همام اينان را چنين وصف مىكند :
آنان عارفان به خدا ، و عاملان بامر خدا ، و اهل فضايل هستند ، سخنى كه مىگويند صواب ، و خوراك آنها قوت ، و پوشاك آنها در حد ميانه ، و رفتن آنها از روى تواضع مىباشد .
اما اينكه صراط مستقيم به راه كسانى كه نعمت بر آنها داده شده تفسير شده است . ممكن است بخاطر ارشاد و راهنمائى بندگان به اين حقيقت باشد كه صراط مستقيم عبارت از طريق وسط ، و بدور از افراط و تفريط در حق ولى ، و حد ميانه در اخلاق يا در حق غير است ، تا كسى چنين توهم نكند كه مقصود از صراط مستقيم ، صراط و راه و روش هر نفسى است به كمالى كه لايق و شايستهء شخص او است و ذات و لوازم ذاتش ، به حكم اقتضاء اسماء خداى متعال آن را اقتضا مىكند و مثلا صراط مستقيم را به همان راهى كه بخاطر ماهيت و صفات ذاتيش او را به پائينترين دركات دوزخ ميبرد تفسير نكند ، گويا آيه چنين مىگويد :
كه ما را به صراط مستقيمى هدايت كن كه داراى استقامت واقعى است و ما را به رضا و جوار قرب تو مىرساند كه آن همان راه كسانى است كه بر آنها نعمت دادى از شيعيان امير المؤمنين ، نه راه كسانى كه استقامت آن ، به آنچه كه مقتضاى ذات و صفات من است مرا مىرساند و بعبارت ديگر مرا به راهى هدايت نما كه مقتضاى فضل و انعام تو است نه به آن راه كه مقتضاى عدل تو است و آن همان راه كسانى است كه نعمت ولايت امير المؤمنين را بر آنها ارزانى داشتى .
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 407
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤٠٧