شرور و بديها ، نسبت به عواقب خيرى كه براى مؤمن دارد چيزى جز رحمت نيست ، او مىگويد كه آيا خداوند قادر نيست كه همين خيرات را بدون اين رنج و ناگواريها به او برساند ؟ اينجا است كه آن مسكين از جواب در مىماند . و آنچه كه الآن در جواب به اين سؤال بخاطرم گذشت اينست كه همانگونه كه از كلام خداى متعال كه مىفرمايد :
وَ انْ مِنْ شَيءٍ الا عِنْدَنا خَزائِنُه وَما نُنَزِّلُه الا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ . 15 : 21 و هيچ چيزى نيست مگر اينكه خزائنش نزد ما است ، و ما جز باندازهء معلوم از آن فرو نفرستيم . فهميده مىشود ذات اقدس حق در افاضهء فيض ، هم از نظر كمى و هم از نظر كيفى ، ساير صفات را بصفت حكمت مقيد نموده و قدرت و رحمت او هم مستثناى از اين امر نيست و براى حكيم ، هيچ آفرينش ، و هيچ كار ، و هيچ جود و بخشش و رحم و عطوفتى كه منافى با حكمت او باشد نخواهد بود .
مطلب ديگر اينكه بهرهء بنده از صفت رحمان اينست كه هيچ مستمندى را وا نگذارد مگر اينكه به اندازه اى كه در توان دارد نيازش را بر طرف كند ، و در همسايگى و شهر خود اگر فقيرى ديد خود را در رفع نياز او متعهد ببيند ، و در رفع نيازمنديش بمال و يا آبرو و يا شفاعت نزد ديگران ، كوشش كند و اگر از همهء اينها عاجز بود با دعاء او را كمك كند ، و از نيازمندى و احتياج او غمگين باشد و خود را در ضرر و يا حاجت او سهيم بداند . اما بهرهء او از رحمت رحيميهء پروردگار باينستكه ببندگان غافل او ترحم كند ، و آنان را از راه غفلت و بىخبرى باز گردانيده و با موعظه و ارشاد و مهربانى و لطف - نه با قهر و غضب - به خدا دعوت نمايد ، و به گناهكاران بديدهء رحمت بنگرد نه به چشم سرزنش ، و هر گناهى
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 348
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٣٤٨