و اين نيز اگر انسانى وجه رضاى پروردگار را در حركات و سكنات خود نداند در اين راه كافى نيست زيرا ممكن است كه براى سالك مقصد و مرادى جز وجه اللَّه و رضاى حق نباشد ولى بخاطر جهلش به وجه رضاى باريتعالى ، در اعمال و رفتار خود عملش بگونهء اعمال جاهل عابد باشد ، بنابر اين كسى كه در پى اخلاص است لازم است كه در ارزيابى علم حركات و سكنات و رفتار خود ، به مجاهده اى شديد بپردازد و اعمال خود را از هر بدعت و انحراف خالص گرداند و از ابتلا به مخالفت پروردگار بر حذر باشد و ارزيابى عمل و نفس و آنچه كه از عمل نصيب انسان مىشود و يا در حفظ عمل از بطلان پس از انجامش مؤثر است همهء اين امور نياز به مجاهده اى سخت و صبرى بسيار دارد تا انسان بتواند در راه تحصيل آن علمى كه سودمند به حال انسان است و تزكيهء نفس ، آن اعمال شاق و طاقت فرسا را تحمل كند ، چرا كه دامنهء غرور در اعمال گسترده تر از فاصلهء بين زمين و آسمان است و گمان نميكنم احدى بتواند خود را از آن بسلامت بدارد مگر آن كس كه ذات اقدس حق بلطفش او را محافظت كند و لذا است كه مردم را مىبينى كه اعمالشان اعمال مقربان و نيكان است ولى هيچ بهره اى از آن اعمال نصيبشان نمىشود و اين جز بخاطر وجود همين آفات اعمال نيست و الا كه اگر عمل واقعا عمل باشد خواه ناخواه نورى در دل و معرفتى در قلب از خود بجاى ميگذارد كه پيوسته در حال ازدياد است تا به جائى رسد كه براى هر كسى وجود آن محسوس خواهد بود .
آيا اين حديث قدسى را نشنيده اى كه ذات اقدس حق مىفرمايد :
پيوسته بندهء من بواسطهء انجام نوافل به من نزديك مىشود تا آنگاه كه او را
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 277
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٧٧