خود را تا آنگاه كه يقين آيدت .
و پائينترين مرتبهء اخلاص ، اينست كه بنده به اندازه ايكه در توان دارد در عبادت حق كوشا باشد و براى عملش نزد خدا قدر و ارزشى قائل نشود چرا كه اگر چنين نبود و او براى عبادت خود ارزشى قائل شد ، موجب اين مىشود كه خداى تبارك و تعالى هم حقى كه بر او دارد از او مطالبه نمايد و اگر ذات اقدس حق تنها حق عبوديت و بندگى از بنده مطالبه كند بنده عاجز خواهد بود ، و پائينترين مقام مخلص در اين دنيا سلامتى او از جميع گناهان و در آخرت نجات از آتش و رسيدن ببهشت مىباشد . پايان سخن امام عليه السّلام .
ظاهر مطلب چنين مىنمايد كه مراد حضرت از اينكه فرمود :
كليد اخلاص ، قبول و توقيع آن ، رضا است ، اينست كه براى نجات و رهائى از شائبههاى شرك خفى ، راهى بجز شمول فضل و عنايت خاص خداوندى بر بنده كه سبب قبولى او مىشود نيست ، چنين بنده اى است كه بواسطهء دقايق علمى كه خدا بر او ارزانى داشته حيلههاى نفسش بر او نمايانده مىشود و روزنههاى دخول شيطان را در وجود خود ميبيند ، و تأييدات الهى او را پيوسته از گرايش به اين شرك خفى بر حذر ميدارد در نتيجه عملش خالص براى خدا مىشود ، و عمده همين است هر چند كه عمل اندك باشد .
و اگر عمل خالص از ريا و قربة إلى اللَّه نبود هر چند كه بسيار باشد فايده اى نخواهد داشت ، چنان كه در روايتى كه در تفسير اين آيهء شريفه وارد شده است آمده كه مراد حضرت حق تعالى از اين آيه كه مىفرمايد :
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 275
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٧٥