است ، و لذا آن حكيم الهى فرمود : محبت دنيا رأس و منشأ هر خطا و گناهى است .
پس آن كس كه باطنش بر محبت دنيا سرشته شد و در پى كسب زينتهاى دنيائى بر آمد و همش پيوسته در پى تحصيل آن و اشتغال به حفظ و تكميل آن است آن هم نه به حد ضرورت بلكه بخاطر محبت و لذت - كه دنياى مذموم هم همين دنيا است كه آدمى را از ذكر و ياد خدا مانع شود نه آنچه كه براى ادامهء زندگى ضرورى است - چنين كسى نبايد طمع داشته باشد كه طعم محبت خدا را بچشد ، و لذت مناجات با او را آن چنان كه زاهدان در دنيا در نماز و ديگر عبادات و طاعات خود مىچشند دريابد . زيرا آن كس كه به دنيا خوشحال شود به خدا و به مناجات او خوشحال و مسرور نخواهد شد ، و همت آدمى متوجه چيزى است كه روشنى چشم او در آن باشد ، اگر در دنيا باشد همتش هم در پى او است و اگر در نماز باشد همتش متوجه او خواهد بود و علاج كامل اين است .
و لكن آنچه را كه ممكن است و ميسور نبايد بخاطر آنچه كه دشوار و سخت است ترك نمود و افراد ضعيف و عاجز امثال ما نبايد بخاطر اينكه نمىتوانيم بيكباره ريشه شهوتها و خواستههاى نفسانى را از عمق وجود خود بر كنيم مجاهدهء با نفس را بيكباره ترك گوئيم ، بلكه سزاوار است كه بهر اندازه كه ممكن است در هنگام نماز قلب را متوجه نماز سازيم و آنچه كه باعث اشتغال قلب به غير خدا مىشود تا حد امكان كم نمائيم . و خلاصهء كلام آنكه مسكنها گر چه در ريشه كن نمودن مادهء فساد ، و يا كمال نماز كار ساز نيست ، ولى خالى از نفع نيست ، و چه بسا
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 193
مساهمون: رضا رجب زاده
ص١٩٣