انواع آيات و سور قرآنى در رابطه با اسباب النزول :
در قرآن كريم با دو نوع از آيات و سوره ها مواجه هستيم ، كه براى پارهاى از آنها نمىتوان « سبب نزول » خاصى جستجو كرد ، ولى عدهاى از آيات و سور ديگر داراى « اسباب النزول » خاصى مىباشند ، لذا مىتوان گفت كه آيات و سور قرآن كريم از اين لحاظ به دو نوع قابل تقسيم مىباشد :
1 - آيات و سورى كه فاقد « اسباب النزول » خاص مىباشند :
بسيارى از آيات و سور قرآن كريم - ابتداء و بدون اينكه مسبوق به موجب و انگيزهء خاصى باشند - نازل شدهاند ، و به هيچ حادثه و واقعه و يا سؤال و پرسشى كه همزمان با نزول وحى روى داده باشند مربوط نيستند تا در زمينهء آنها ناگزير به بررسى و تفحص از اسباب النزول و موجبات و انگيزه هاى خاصّى باشيم ، بلكه فقط مىتوان سبب و انگيزهء عام و كلى براى آنها جستجو كرد و آن عبارت از نياز همهء انسانها به رهنمودهاى الهى و جبران نارسائى انديشه هاى بشرى به وسيلهء وحى مىباشد تا از اين رهگذر ، حق را از باطل در سراسر شئون حياتى خويش تشخيص دهد .
اين نوع آيات و سور - كه فاقد « اسباب النزول » خاصّى مىباشند - شامل بخشى از قرآن مىگردند كه ما در زير از آنها ياد مىكنيم :
الف - آيات و سورى كه تاريخ زندگانى و حوادث و رويدادهاى مربوط به امّتهاى گذشته در طى آنها مطرح است . البته بايد يادآور شد كه بخشى از قصص و تاريخ زندگانى امتهاى گذشته احيانا داراى سبب خاصى از لحاظ نزول مىباشند ، از قبيل تاريخ زندگانى « ذو القرنين » كه از پى سؤال مردم در قرآن كريم بازگو شده است . اين قبيل از مسائل تاريخى داراى سبب نزول خاصى هستند كه ما در اين بخش از آنها گفتگو نمىكنيم ، بلكه گفتار ما راجع به آن سلسله از حوادث تاريخى قرآن كريم است كه فاقد سبب نزول خاصى هستند و به منظور اينكه مردم معاصر با نبى اكرم ( صلى اللَّه عليه و آله و سلم ) و همچنين تمام انسانها در هر عصر و دورهاى از اين حوادث آگاه گردند و آنها را در گنجور خاطر خويش بسپارند و از لابلاى اين حوادث عبرت آموز رمز سعادت و يا شقاوت و بدبختى ، و تعالى و يا انحطاط ملتها را بازيافته و در زندگانى فردى و يا اجتماعى خود از اين رموز بهره گيرند و به عوامل سعادت و سرفرازى ملتها روى آورند ، و از عوامل سعادت سوز و شقاوت ساز بپرهيزند اين گونه حوادث تاريخى در قرآن كريم بازگو شده است .
ب - آيات و سور ديگرى نيز در قرآن كريم به چشم مىخورد كه شامل بسيارى از
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 19
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص١٩