ج - پيوند و خويشاوندى در آيهء :
« إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَرَأَوُا الْعَذابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الأَسْبابُ » ( بقره : 166 ) :
آنگاه كه رهبران و رؤساء از پيروان خود اظهار تنفر و بيزارى مىكنند ، و همهء آنان - اعم از تابع و متبوع - عذاب خداى متعال را شهود مىنمايند ، و رابطه و پيوندها ميان آنها از هم گسسته مىگردد ، ( يا اسباب نجات از آنها گسيخته مىشود . . . ) .
د - ابواب و درها ، در آيهء :
« أَمْ لَهُمْ مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَما بَيْنَهُما فَلْيَرْتَقُوا فِي الأَسْبابِ » ( ص :
10 ) :
آيا سلطه و اقتدار بر آسمانها و زمين و آنچه ميان آن دو قرار دارد از آن آنها است ، آرى اگر مدعى چنين سلطه و اقتدارى هستند در ابواب و طرق آسمانها صعود كرده و بدان سو بالا روند .
ه - طرق و راهها ، در آيهء :
« يا هامانُ ابْنِ لِي صَرْحاً لَعَلِّي أَبْلُغُ الأَسْبابَ » ( مؤمن غافر : 36 ) :
فرعون گفت اى هامان ، براى من كاخى بلند و استوار بنا كن تا شايد بتوانم به طرق و راههاى وصول از آسمانى به آسمان ديگر دست يابم [ و يا به اسباب و وسائلى دسترسى پيدا كنم كه بتواند مرا به مقصود و هدفم نائل سازد ] . « 2 »
معنى اصطلاحى اسباب النزول
مقدمه :
براى اينكه بدانيم « اسباب النزول » اصطلاحا داراى چه مفهومى است ، مقدمة بايد به طور فشرده آيات و سور قرآن كريم را در رابطه با « اسباب النزول » مورد بررسى قرار دهيم كه آيا همهء آنها داراى « اسباب النزول خاص » مىباشند و يا اينكه نمىتوان براى بسيارى از آيات و سور ، « اسباب النزولى » اين چنين جستجو كرد .
هامش
2 - همانطور كه قبلا اشارت رفت « سبب » در اصل به معنى هر امرى است كه موجب دسترسى به هدف مىگردد . و اين معنى و مفهوم در كلمهء « سبب » و يا « اسباب » - كه در موارد متعددى از قرآن كريم به كار رفتهاند - در مد نظر است ، و اين مفهوم در طى آياتى كه ياد شده است مصداقا تنوع مىيابد . بنابراين بايد ريسمان ، وسيله و ابزار ، پيوند و خويشاوندى ، ابواب ، طرق ، و امثال آنها را از مصاديق چنين مفهومى برشمرد .