اخبار غيبى و ترسيم دورنماى عالم برزخ ، و بهشت و دوزخ ، و حالات روز قيامت ، و گزارش احوال بهشتيان و دوزخيان و امثال آنها مىباشد كه سبب نزول خاصى را نمىتوان براى آنها جستجو كرد .
2 - آيات و سورى كه داراى اسباب النزول خاصّى هستند :
در قرآن كريم با آيات و سورى مواجه هستيم كه داراى سبب نزول خاصى مىباشند ، و اين آيات و سور در پى آن سبب نازل شده كه آن سبب و علت نيز همزمان با نزول وحى روى داده است .
اين بخش از آيات و سور عبارت از همان بخشى است كه معمولا در كتب تفسير و يا در كتابهاى مستقلى راجع به « اسباب النزول » آنها گفتگو مىشود . و موضوع بحث ما نيز عبارت از بررسى اسباب نزول چنين آيات و سور مىباشد .
بنابراين ما مىتوانيم در بارهء معنى اصطلاحى اسباب النزول بگوئيم : عبارت از امورى است كه يك و يا چند آيه و يا سورهاى در پى آنها و به خاطر آنها نازل شده است ، و اين امور در زمان نبوت رسول اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) روى داده است .
به عبارت ديگر :
الف - حادثهاى - كه نسبة مهم و جالب و يا سخت خطرناك و يا زشت بود - روى مىداد .
ب - و يا مردم سؤالاتى را با رسول اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) در ميان مىگذاشتند .
ج - و يا اوضاع و شرايطى براى مسلمين پديد مىآمد كه بايد موضع گيرى آنها در برابر اين اوضاع و شرائط ، مشخص مىگرديد .
و در نتيجه به دنبال اين امور ، آيات و يا احيانا سوره هائى نازل مىشد . اين آيات و سوره ها مطالبى را در بارهء آن حادثه و يا در جهت پاسخ به سؤالات مردم و يا تعيين موضع مسلمين بيان مىكرد ، و بالاخره نزول اين آيات و سور از اين گونه امور ريشه مىگرفت .
كتبى كه در بارهء « اسباب النزول » تدوين شده است
« 3 » گروهى از دانشمندان كتابهاى مستقلى در شناخت « اسباب النزول » تدوين
هامش
3 - در اين دفتر ، شمار اين كتابها - بر حسب آنچه سيوطى در كتاب « الاتقان فى علوم القرآن » مطرح كرده است - مورد نظر مىباشد و الا كتابهائى كه مستقلا در « اسباب النزول » تدوين شده ، بيش از اين كتابها است . كه تا زمان سيوطى نوشته شده ، و محققان از آن اطلاع يافتهاند . قهرا كتابهائى مستقل در بارهء اسباب النزول پس از سيوطى به نگارش در آمد كه بايد فصل جداگانهاى در معرفى اين كتب پرداخت .