مىدارد . رياست منبات در اين عهد با محمد بن عبو بن حسين بن يوسف بن فرج بن منباست و در ايام ابو عنان از آن برادرش على بود . پسر عمشان عبد اللّه بن حاج عامر بن بو البركات بن منبا در رياست رديف ايشان بود . منبات و عمارنه امروز چون گرد آيند شمارشان از فرزندان حسين بيشتر باشد . در آغاز دولت بنى مرين شمار منبات افزون بود و با بنى عبد الواد پيمان دوستى داشتند . يغمراسن بن زيان در فتح سجلماسه آنان را در مقدمهء سپاه خود قرار داد و سجلماسه را از موحدين بستد . سپس بنى مرين بر آن غلبه يافتند و از مشايخشان آنان را كه با بنى عبد الواد جنگيده بودند بكشتند . سپس با منبات در جولانگاههايشان در صحرا جنگيدند و از آنان كشتار كردند و در اين كشتار شمارشان كاهش يافت . و اللّه مالك الامور ، لا رب سواه .
مواطن عثامنه ( عثمانيان ) در نزديكى مواطن بنى منصور است از جانب غربى . فرزندان سالم در كنار ايشان هستند . در پايان عمارت درعه در ناحيهء مغرب و جنوب فرزندان جلال سكونت دارند و در كنار ايشان در قسمت مغرب تا دريا شبانات جاى دارند . اينان فرزندان على هستند و فرزندان بو ثابت و حسان پشت سر ايشان هستند از ناحيهء جنوب و مغرب . اينان اين مواطن به غلبه تصرف كردهاند .
ذوى حسان ، عرب سوس
بنى مختار بن محمد - چنان كه پيش از اين گفتيم - ذوى حسان و شبانات و رقيطات هستند و نيز از ايشان است جياهنه و فرزندان بريه . مواطنشان در نواحى ملويه است تا مصب آن در دريا . با برادرانشان ذوى منصور و ذوى عبيد اللّه در يك جاى بودند تا آنگاه كه على بن بدر الزكندرى صاحب سوس بعد از موحدين از آنان يارى طلبيد . على بن يدر خود مىپنداشت از نسل عربهايى است كه به هنگام فتح ، به اندلس وارد شدهاند . ميان او و افراد قبيلهء كزوله كه در دشتها و جبال سوس در كوچ بودند همواره خلاف بود . على از بنى مختار يارى خواست آنان نيز به ياريشان آمدند و به نزد او كوچ كردند و مواطن سوس را بدان سبب كه مزاحمى از ديگر قبايل كوچ كننده نداشتند پسنديدند و در آن سكنا گزيدند . و صحارى آن را جولانگاه خود ساختند و بر كزوله غلبه يافتند و آنان را در جملهء قلمرو خود در آوردند و بر قلاعى كه در آن نواحى - يعنى در سوس و نول بود - استيلا جستند و بر آنها خراج نهادند .
از آن جمله بود تار و دنت از سوس و آن در ساحل وادى سوس است . سوس بر كنارهء خشكرود سوس است . اين رود از كوه سرازير مىشود و ميان مصب آن و مصب خشكرود ماسه كه رباط مشهور بر كنار آن است يك مرحله فاصله است از شمال به جنوب . و از آنجا تا زاويههاى فرزندان بو نعمان يك مرحلهء ديگر است در جنوب و بر ساحل دريا . و تا كاوصت بر كنارهء خشكرود نول آنجا كه از كوه نكيسه به طرف غرب جارى است ، واقع شده . ميان آن وايفرى يك مرحله است . عرب نتوانسته است بر آن غلبه يابد ، اگر براى آنان غلبهاى حاصل شده در دشتهاى