خالد به تونس آمد و ابن الدباغ را سركوب كرد ، ابن عبد العزيز به حاجب ، ابن غمر پناه برد و با او از تونس به قسنطينه رفت . ظافر الكبير در آنجا مستقر بود . در خدمت او به كار پرداخت تا آنگاه كه او - چنان كه گفتيم - به اندلس رفت . سپس ابن غمر او را در سال 713 مقام صاحب الاشغال در قسنطينه داد . چون ابن غمر در بجايه زمام كارها به دست گرفت به قالون پيوست . چون سلطان ابو بكر در سال 718 به تونس آمد ، قالون او را بخواند و صاحب الاشغال تونس گردانيد . سپس با مزوار بن عبد العزيز همدست شده بر ضد قالون به سعايت پرداخت تا قالون در سال 721 بگريخت و مقام حجابت به ابن عبد العزيز المزوار رسيد و چون مزوار را اسباب و لوازم اين كار نبود ، ابو القاسم بن عبد العزيز به عنوان معاون او به كار پرداخت .
چون المزوار هلاك شد ، ابو القاسم بن عبد العزيز به جاى او امور را اداره كرد تا ابن سيد الناس از بجايه برسيد و كار حجابت را بر عهده گرفت .
ابن سيد الناس بر مقام و مكانت ابو القاسم بن عبد العزيز حسد برد و او را از حضرت دور ساخت و به امارت اعمال حامه فرستاد . سپس به هنگامى كه عبد الواحد بن اللحيانى در اطراف قابس آشكار شد ، فراخوانده شد . و با سلطان به سوى تامرزدكت حركت كرد و همچنان در ركاب سلطان ببود تا ابن سيد الناس كشته شد و او در حضرت به حجابت گمارده شد - و ما همه اينها را پيش از اين آورديم - ابن عبد العزيز در آغاز سال 744 بمرد و سلطان بعد از او حجابت خويش به شيخ موحدين ابو محمد عبد اللّه بن تافراكين داد .
بنى تافراكين از خاندانهاى موحدين بودند در تينملل ، از همان ايت الخمسين .
عبد المؤمن بزرگ ايشان ، عمر بن تافراكين را در همان آغاز كار يعنى سال 540 كه موحدين فاس را گرفتند ، امارت فاس داد و در آنجا بود تا مراكش را فتح كردند . در مواقعى كه عبد المؤمن از مراكش بيرون مىرفت او را براى امارت و نماز به جاى خود مىنهاد . چون عبد العزيز و عيسى پسران او مغار برادر امام مهدى در سال 551 در مراكش بشوريدند ، و اين آغاز شورش ايشان بود ، به هنگامى كه عمر بن تافراكين به نماز مىرفت كشتندش ولى صبح بردميد و آنان رسوا شدند و عامه بر ضدشان به پاى خاستند . پسر او عبد اللّه بن عمر از مشايخ و رجال موحدين شد . چون خليفه يوسف بن عبد المؤمن امارت قرطبه را به برادر خود سيد ابو اسحاق داد عبد اللّه بن عمر بن تافراكين را براى مشاورت با جمعى از موحدين و از آن جمله يوسف بن وانودين همراه او كرد و عبد اللّه بر همهء اين جمع رياست داشت . پسرش عمر بعد از او جاى پدر گرفت و راه و رسم او بر پاى داشت و همچنان مورد توجه دولت بود .
چون سيد ابو سعيد بن عمر بن عبد المؤمن امارت افريقيه يافت امارت قابس و اعمال آن را به او داد كه در سال 592 يحيى بن غانيه او را از منصبش فرو كشيد . از آن پس از اين خاندان مردانى بزرگ برخاستند كه همه از مشايخ موحدين بودند . آخرين ايشان عبد العزيز بن تافراكين
تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 406
مساهمون: ابن خلدون
ص٤٠٦