و بنى نبهان ، وصوله . در حجاز از آن بنى لام است سرزمينهاى ميان مدينه و عراق ، ايشان را با بنى الحسين امراء مدينه پيمان است . نيز گويد كه بنى صخر - از ايشان - در جانب تيماء است ميان خيبر و شام . و گويد كه غزيه از طى است . ايشان فرزندان عزية بن افلت بن معبد بن معن عمرو بن عنبس بن سلامان نعل هستند . و بلادشان عين تمر و انبار است كه از عنزه به آنان رسيده . منازلشان در اين عهد به هنگام ييلاق در كبيسات است . و در زمستانها با بنى لام از بطون طى زندگى مىكنند . اينان اهل حمله و نبرداند و در اراضى ميان شام و عراق كر و فرى دارند . از بطون ايشان است اجود و بطنين و برادرانشان زبيد در موصل فرود آمدند . ابن سعيد اين زبيد را از بطون طى مىداند نه از بطون مذحج .
رياست آل فضل در اين عهد در ميان بنى مهناست كه سلسلهء نسبشان چنين است :
مهنا بن مانع بن حديثة بن غضبة بن فضل بن بدر بن على بن مفرج بن بدر بن سالم بن قصية بن بدر بن سميع . نسب شناسان در سميع متوقف مىشوند .
زعمايشان مىگويند كه سميع همان كسى است كه از عباسه خواهر رشيد زاده شده و پدر او جعفر بن يحيى البرمكى است . من از اين سخن در حق رشيد و خواهر او به خدا پناه مىبرم . و از انتساب بزرگان عرب از قبيلهء طى به موالى عجم از بنى برمك و امثال ايشان .
از ديگر سو محال است رياست چنين كسانى بر يكى از احياء عرب در صورتى كه با آن هم نسب نباشند و ما در « مقدمه كتاب » بدين موضوع اشارت كردهايم .
آغاز رياست آل فضل از ابتداى دولت بنى ايوب بود . عماد اصفهانى گويد : الملك العادل در مرج دمشق فرود آمد . عيسى بن محمد بن ربيعه شيخ اعراب با جماعات بسيارى همراه او بود . در عهد فاطميان رياست ايشان با بنى جراح از قبيلهء طى بود .
سرور ايشان مفرج بن دغفل بن جراح بود و رمله در اقطاع او بود و او همان كسى است كه افتكين از موالى آل بويه را دستگير كرد و اين به هنگامى بود كه او با سرور خود بختيار به عراق منهزم شده بود . افتكين در سال 364 به شام آمد و دمشق را تصرف كرد و با قرمطيان به جنگ العزيز بن المعز لدين اللّه صاحب مصر رفت . العزيز آنان را شكست داد .
افتكين بگريخت . مفرج بن دغفل با او روبرو شد و او را نزد العزيز آورد . العزيز اكرامش كرد و در دولت خويش مقامى رفيع داد .
مفرج همچنان فرمانروايى بزرگ بود تا سال 404 كه از جهان برفت . از فرزندان او بودند حسان و محمود و على و جرار . حسان پس از او مقامى ارجمند يافت و بلند آوازه شد .
ميان او و خلفاى فاطمى كشمكشها بود . رمله را به تصرف آورد و سردار سپاهشان باروق ترك را اسير كرده بكشت و زنانش را اسير كرد . تهامى او را مدح گفته است . مسبحى و ديگر مورخان دولت عبيديان گفتهاند كه از خويشاوندان حسان بن مفرج ، فضل بن ربيعة بن حازم بود و برادرش بدر بن ربيعه . شايد اين فضل جد آل فضل باشد .
تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 7
مساهمون: ابن خلدون
ص٧