تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 6

مساهمون:

ص٦
سكونت دارند و ميان كرك و غزه در جانب شرقى قبايل جذام ، از قضاعه . اينان را شمار بسيار است . امراى بزرگى از ميانشان برخاسته كه سلطان آنان را در لشكر خود فرماندهى داده و بر ايشان اقطاعات معين كرده و حفاظت از قوافل را به آنها سپرده است . اينان در سفرهاى زمستانى خود تا معان و حوالى آن از اراضى نجد در مجاورت تيماء پيش مىآيند . در سرزمين شام بنى حارثه بن سنبس و آل مراء از ربيعه زندگى مىكنند . اينان برادران آل فضل ، ملوك عرب در باديه‌هاى شام و عراق و نجد هستند . يكى از امراى قبيلهء حارثة بن سنبس مرا خبر داد كه سنبس از بطون طى است . اينك به ذكر اولاد فضل از امراى شام و عراق كه از قبيلهء طى هستند مىپردازيم و از همهء اعراب شام سخن خواهيم گفت .

خبر آل فضل و بنى مهنا و دولت ايشان در شام و عراق

اين حى عرب كه به آل فضل شهرت دارند ، و ميان شام و جزيره و بر نجد در سرزمين حجاز در كوچ هستند به طى منسوبند . زمستانها در حجازند و تابستانها در شام . احيائى از قبائل زبيد و كلب و هزيم و مذحج با ايشان همپيمان‌اند و همراه . آل مرا به شمار از ايشان بيشترند و نيرومندتر . اينان مىپندارند كه فضل و مرا پسران ربيعه‌اند . و نيز مىگويند كه فرزندان فضل به دو تيره منقسم شده‌اند . آل مهنا و آل على و آل فضل همه در اراضى حوران بودند . آل مرا بر آنان غلبه يافتند و ايشان را از آنجا براندند پس در حمص و نواحى آن فرود آمدند . زبيد كه از همپيمانان ايشان بودند در آنجا باقى ماندند و تا به امروز از آنجا دور نشده‌اند . گويند : سپس آل فضل خود را به دستگاه سلطنت نزديك كردند و از سوى آنان بر احياء عرب امارت يافتند و آنان را اقطاعاتى دادند تا در عوض به حفاظت از كاروانهايى كه ميان شام و عراق در آمد و شد هستند بپردازند . اينان بدين رياست كه يافتند ، بر آل مرا پيروز گشتند و آل مرا از آن پس در حدود شام ماندند ، نزديك به تپه‌ها و ديه‌ها و كمتر به باديه مىرفتند . احيايى از فرق عرب چون مذحج و عامر و زبيد همچنانكه با آل فضل ، با آل مرا نيز همپيمان گرديدند . ولى احيايى كه با آل مرا همپيمان و همراه‌اند بيشتر از حارثة بن سنبس يكى از شعوب طى هستند . يكى ثقات اينان مرا بگفت كه بنى حارثه در اين ايام بر تپه‌هاى شام غلبه دارند و از آنجا به باديه نمىآيند . مواطن طى در نجد بود ولى كم كم رو به توسعه نهاد . نخستين بار كه از يمن بيرون آمدند در كوههاى اجا و سلمى فرود آمدند . بنى اسد بر آن دو كوه غلبه يافتند و در كنار ايشان سكنا گرفتند . از منازل بنى اسد سميراء و فيد است كه از منازل حجاج‌اند . سپس بنى اسد منقرض شدند و اراضى آنان در سمت كرخ ، از زمين نجد به ميراث به طى رسيد . همچنين طى منازل تميم را در سرزمين نجد در ناحيه‌اى ميان بصره و كوفه و يمامه ، در تصرف گرفت . نيز غطفان سرزمينهاى هم مرز وادى القرى را متصرف شد . اين سخن ابن سعيد است و گويد مشهورترين حجازيان ، امروز از ايشان است بنى لام