واژگان
صوامع : جمع صومعة به فتح صاد : دير .
بيع : جمع بيعة به كسر باء : كليسا . در مجمع البيان آمده است كه ديرها در دوران آيين عيسى عليه السّلام و كليساها در دوران آيين موسى عليه السّلام و مساجد در دوران آيين محمّد صلّى اللّه عليه و إله بوده است . خورى شرتونى در كتاب اقرب الموارد مىگويد : « بيعة » عبادتگاه مسيحيان است ، معلوف در المنجد مىگويد : بيعه عبارت است از : عبادتگاه مسيحيان و يهوديان .
اعراب
« أذن » . آنچه خداوند آن را اجازه داده [ - مأذون به ] حذف شده و در تقدير چنين بوده است : أذن بالقتال كه « يقاتلون » بر آن دلالت مىكند . و جملهء
« وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ »
حال از واو « يقاتلون » .
« إِلَّا أَنْ يَقُولُوا »
استثناى منقطع است ؛ يعنى و لكن قولهم ربنا اللّه . « دفع » مبتدا و خبر آن محذوف است ؛ يعنى و لو لا دفع اللّه حاصل . « صلوات » بنابر حذف مضاف و در تقدير ، مكان الصلوات بوده است .
الَّذِينَ أُخْرِجُوا
بدل از للذين آمنوا » .
[ تفسير ]
مؤمن بدون ياور نيست
إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ .
اين آيه نشان مىدهد كه خدا در همين دنيا و نيز در روز قيامت از مؤمنان به او دفاع مىكند و مانع از تجاوز كافران و ستمگران مىشود . روشنتر از اين آيه ، اين سخن خداوند است : « ما پيامبرانمان و مؤمنان را در زندگى دنيا و در روز قيامت كه شاهدان براى شهادت بر پاى مىايستند ، يارى مىكنيم » . « 1 » با اينكه خداوند در چندين آيه آشكارا بيان فرموده كه
هامش
( 1 ) . غافر ( 40 ) آيهء 51 .