انجام ندادى . ] خلاصه آنكه هركس در دنيا كار بد انجام دهد ، سرنوشت او در آخرت بد خواهد بود .
اين آيه روشنترين دليل بر آن است كه كار در دنيا ، اصل ، و پاداش در آخرت ، فرع است و راهى براى دستيابى به نعمتهاى آن ، جز كار شايسته وجود ندارد . با وجود اينكه قرآن كريم اسلام را به زندگى و پاداش را به عمل مرتبط مىداند ، بيشتر جوانان ما مىگويند : دين خرافات و افسانه است و سبب اين سخن آنان ، اين است كه از اسلام آگاهى ندارند و حقايق و اسرار آن را نمىشناسند .
وَ كَذلِكَ نَجْزِي مَنْ أَسْرَفَ .
ما اينچنين كسى را كه در جستجوى دنيا افراط مىكند و آن را از راه حرام بهدست مىآورد ، كيفر مىدهيم .
وَ لَمْ يُؤْمِنْ بِآياتِ رَبِّهِ .
به نشانههايى كه نشانگر وجود خدا و نبوّت پيامبران او و فروفرستادن كتابهاى اوست ايمان نمىآورد و يا به همهء اينها ايمان مىآورد ولى عمل نمىكند .
وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ .
برخى از عذابهاى آخرت عبارتند از : جامههايى از مس گداخته ، غذايى از درخت زقّوم ، نوشيدنى آب داغ و معزوب شدن با پتكهاى آهنين .
أَشَدُّ وَ أَبْقى .
سختتر و پايدارتر از كورى و فراموشى است .
أَ فَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَساكِنِهِمْ .
« يهد » ، يعنى بيان و ايجاد مىكند راههاى هدايت را . ضمير « هم » به مشركان برمىگردد . معناى آيه چنين است : چگونه مشركان زمان محمّد صلّى اللّه عليه و إله پس از آنكه وى آنان را بهسوى يكتاپرستى فراخواند ، شرك آوردند و بر شرك خود پافشارى كردند ، با اينكه خداوند راههاى هدايت به يكتاپرستى را بيان و ايجاد كرد و از جملهء اين راهها به هلاكت رساندن اقوام گذشته بود همانند قوم نوح ، عاد و ثمود .
اين اقوام ، به مراتب از مشركان دورهء حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله نيرومندتر ، ثروتمندتر و مجهّزتر بودند . خداوند پيامبرانى بهمنظور مژده و بيم دادن بهسوى آنان فرستاد ،