اعراب
« خالدين » حال و « مددا » تميز است .
تفسير
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا .
خداوند پس از آنكه كافران را به جهنّم تهديد كرد ، اكنون مؤمنان را به بهشت وعده مىدهد . فردوس يكى از منزلگاههاى عالى بهشت است . پيامبر بزرگ اسلام صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « هرگاه از خدا مسألت كرديد ، فردوس را از او مسألت كنيد » .
خالِدِينَ فِيها لا يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا .
الحول ، يعنى تحوّل و دگرگونى و معناى آيه چنين است : خداوند مؤمنان صالح را به چيزى پاداش مىدهد كه به جاى آن به چيزى ديگر راضى نمىشوند ؛ زيرا اين پاداش تمام خواستههاى آنان را برآورده مىكند . آيه بدين نكته اشاره مىكند كه در آخرت ، آز وجود ندارد ، و گرنه آزمند را چيزى قانع نمىكند .
قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً * لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي وَ لَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً .
بحر اسم جنس است كه تمام درياها را دربرمىگيرد . مداد ، يعنى مركّب .
نفد ، يعنى قطع شد ، تمام گرديد . مراد از
« قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ »
آن است كه كلمات خدا هرگز تمام نمىشود .
« جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً » ،
يعنى بههمان مقدارى كه هست بدان بيفزاييم .
معناى آيه چنين است : اگر فرض شود كه تمام درياها مركّب باشند كه كلمات خدا با آن نوشته شود ، مركّب تمام مىشود و كلمات او همچنان تا بىنهايت باقى مىماند و به همين معناست سخن خداوند : « اگر همهء درختان روى زمين قلم شوند و دريا مركّب و هفت درياى ديگر به مددش بيايد ، سخنان خدا پايان نمىيابد و خدا پيروزمند و حكيم است » . « 1 »
هامش
( 1 ) . لقمان ( 31 ) آيهء 27 .