تخطي إلى المحتوى الرئيسي

وسايل العباد في يوم التناد ( الفقه الإجمالي على مذهب أهل البيت ع ) — صفحة 133

مساهمون:

ص١٣٣

قضاء دارد واين تكليف زايد از لا ضرر نيست زيرا كه اينجا لا ضرر نيامده است وصورت آن به نظر مكلف خطاءً رسيده است . ومن هنا ظهر ان في تنظيره بالضرر بالنفس كأنه دائر مدار العلم بالضرر فكما ان ضرر النفس في العبادة يوجب افسادها في حالة العلم فكذا نقول في اجراء لا ضرر انه في صورة العلم مطلقا تمويه ( 1 ) ومصادرة ، ( 2 ) إذا الدليل عين المدعى چرا كه گوييم حرمت اضرار به نفس واضرار به غير وعدم جعل احكام ضررى كلًا مفاد لا ضرر است ودر حرمت اضرار به نفس هم همين اشكال هست واگر ضرر ، ضرر واقعي شد در هر دو جا است واگر ضرر علمي در هر دو جا ودر صورتي كه در واقع براي نفس ضررى نباشد ومكلف علم به ضرر پيدا كرد اينجا حكم عبادت به حال خود هست ومكلف به واسطه جهل معذور است در ترك آن عبادت مثل صوم اما اگر جهلًا يا عصياناً روزه گرفت با قصد قربت يا نسيان به ضرر چون در واقع ضرر نبوده است مىگوييم روزه أو صحيح است على حسب القاعدة الا اينكه نص خاصي رسيده باشد والا اضرار به نفس وغير نفس فرقى ندارد .

المطلب الثاني : قاعدة لا ضرر تجرى في الأمور الوجودية والعدمية

در مورد روايات وقاعده نفى ضرر فرقى نيست بين موارد وجوديه وعدميه چنانچه حكم ضررى كه وجودي باشد منفى است همچنين اگر حكم عدمي ضررى باشد به قاعده لا ضرر منفى است مثل حكم به عدم ضمان شخصي كه حبس نمايد بدون مجوز شرعي آزادى را ، كه در موقع حبس از منافع عملي ممنوع است وموجب ضرر آن محبوس است پس به حكم لا ضرر گوييم عدم ضمان حابس چون ضرريست منفى مىباشد پس حكم به ضمان مىشود ودر نظر دقيق عدم ضمان اگر چه عدم حكم است وقاعده لا ضرر حكم ضررى را نفى مىنمايد وليكن به نظر مسامحى عرفى فرقى نيست بين حكم شارع بعدم ضمان يا عدم حكم
هامش
( 1 ) . خبر انّ .
( 2 ) . عطف بر خبر انّ .