تركيب كنند . وچون آن نه چنين بود اين تركيب چنان است كه چيز نامركب پيش از مركب حاصل است . اين حال دليل است بر آنكه پيش از وجود اين أصلها وآلتها كه مركبات زماني بميانجئ ايشان همى حاصل آيند أصل وآلتى موجود نبود بلكه آن صنع بابداع بود كه أفلاك وطبايع بدان پديد آمد ، واين صنع كه بر هيولى همى پديد آيد بدين آلتهاى مختلف است پس از آن ابداع . پس درست كرديم سوى عاقل كه هيولى پيش از آن صنع ابداعى موجود نبود ، وطاعت هيولى امروز مر صانع را وآراسته بودن أو مر پذيرفتن صورتهاى مولودى را گواه است بر آنكه صانع حكيم مر أو را از بهر اين صنع پديد آورده است . وقولي نيست سوى خرد از آن زشتتر كه كسى گويد جزوهاى بود كه اندر أو هيچ معنى نبود « 11 » ومر أو را هيچ صورتي وفعلى نبود قديم وأزلي ، از بهر آنكه اين مردارى باشد بيهيچ معنى . واگر مردارى بيهيچ معنى قديم روا باشد چون هيولى پس زندهء با چندين مناقب ومعاني محال باشد كه قديم باشد كه صانع عالم است ، از بهر آنكه اين دو قديم اندر مقابلهء يكديگرند بصفات وهيوليهاى صنايع « 15 » كه بر آن مر آن صورتهاى صنايعى را پديد آرند كه آن صورتها جز بر آن هيوليها « 17 » نيايد . وساختن مردم مر آن هيوليهاى شايستهء پذيرفتن آن صورتها را چنانكه مر پنبه را همى ريسمان كند بصورت أو تا شايسته شود مر پذيرفتن صورت كرباس را تا كرباس نيز هيولى باشد مر پذيرفتن صورت پيراهن را گواه است بر آنكه صانع حكيم مر أمهات - طبايع را هيولى ساخته است ومر أو را شايستهء پذيرفتن صورتهاى مواليد « 21 » « 22 » كرده است بقصد وعمد . وچنانكه جز از كرباس يا چيزى بافته
هامش
( 11 - 12 ) معنى نباشد . . . وفعلى نباشد ك -
( 15 ) هيوليهاى طبايع ب -
( 17 ) هيوليها بديد نباشد ك -
( 17 - 18 ) بذيرفتن را از صورتها ك -
( 21 - 22 ) مولودى كرده ب