منظور از آيهء
كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها
« 1 » « به ياد اين نعمت خداوند باشيد كه شما در پرتگاه گودال آتش بوديد و خدايتان نجات داد » . شايد آتش اختلافات و هرج و مرج اوس و خزرج و يهود و مشرك يثرب باشد كه با آمدن پيامبر از ميان رفت .
در اين آيه هم دقّت كنيد :
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ . جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها وَ بِئْسَ الْقَرارُ . وَ جَعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعُوا فَإِنَّ مَصِيرَكُمْ إِلَى النَّارِ . قُلْ لِعِبادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا يُقِيمُوا الصَّلاةَ وَ يُنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خِلالٌ
« 2 » « نديدى آنها را كه نعمت خدا را به كفر بدل ساخته و مردم خود را به منزلگه هلاكت جا مىدادند . جهنّم كه به آن مىرسند و بد قرارگاهى است . براى خداوند مانندهايى قرار دادند كه از راه او گمراه كنند بگو لذّت ببريد كه سرانجامتان به سوى آتش است . بگو به بندگانم كه ايمان دارند اقامهء نماز كنند و از آنچه به آنها روزى كردهايم نهان و آشكار انفاق كنند . پيش از آن كه روزى برسد كه نه در آن روز معامله مىشود و نه دوستى مىباشد » .
خوب در جملات اين آيات دقّت كنيد . آيا مىتوان گفت منظور از اين آتش ( آيهء 30 ) آتش انقلاب مردم استثمار شده عليه استثمارگران است ؟
شايد بتوان گفت عموميّت دارد و همهء انواع آتشها را شامل شود ، ليكن با ذكر جهنّم منظور روشن مىشود و منظور از روزى كه فروشى در آن نيست همان روز قيامت است نمىتوان بار لغزشهاى خود را به دوش ديگران افكند و به ديگرى فروخت و دوستى هم در آن روز به كار نمىآيد . احتمال
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 103 .
( 2 ) . سورهء ابراهيم ، آيهء 28 - 31 .