عقل كار بىهدف و بيهوده نمىكند ( و ما هم مظاهر هدف را در جهان مىبينيم ، ما هيچ شك نداريم كه چشم براى ديدن و شاخ گاو براى زدن درست شده است ) . هدف آفرينش هر چه باشد ( كه حتما مطلبى بسيار مهمّ است ) برنامه مىخواهد كه خداوند اين برنامه را به وسيلهء پيامبرانش براى ما فرستاده است و چون همهء افراد به دلخواه و ميل خود طبق برنامهء مزبور عمل نمىكنند از راه لطف بايد خداوند ضامن اجرائى براى پياده شدن برنامه ( تا آنجا كه به او مربوط مىشود ) ايجاد كند . و مىدانيم كه ضامن اجرا بايد اعتقادى در باطن انسان باشد و اگر بيرون باشد و هم چون قدرت ظاهرى ناظر باشد ممكن است مخفيانه كارهاى خلاف زياد انجام شود اين است كه قيامت و اعتقاد به آن براى ضمانت اجراى برنامهء تكامل حتما لازم است . و البته اگر واقع قيامت نباشد اعتقاد دروغى به آن به طور دائم ممكن نيست . از طرف ديگر نتايج طبيعى اعمال هم لازمهء وجودى اعمال مىباشد و همينها هم انسان را رنج يا لذّت مىدهند .
و بنا به آنچه گفته شد هم نتايج طبيعى اعمال و هم مجازات قراردادى الهى در انتظار افراد مىباشد و قيامت براى همين است .
ضمنا اين مطلب را هم از راسل انگليسى بشنويد و حدود معرفت او را در مسايل عقلى ببينيد .
دانش طبيعى يا تنها سرچشمهء معرفت ما هيچ پشتيبانى براى اعتقاد به خدا يا بقاء روح به دست نمى دهد به علاوه نظريّهء ناميزانى روح درست در خود ياوه است ، زيرا اگر روح ما مرگ ناپذير بود ، بايد همهء مكان يا فضا را
شناخت قرآن ( فارسى ) — صفحة 108
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٠٨