جملات ششگانه دعاى كميل « اللهم اغفر لى الذنوب التى تنزل النقم تا آخر » بر اين دلالت مىكند .
جواب گوئيم آنچه ثابت و محقق شده كه مانع از شمول رحمت مىباشد كفر و عناد و شرك و نفاق و امثال اينهاست ، چون ايمان شرط شمول رحمت است و اما معاصى تا مادامىكه انسان را از ربقهء ايمان خارج ننموده مانع از شمول رحمت نميباشند ، و جملات دعاى كميل نيز بر خلاف سؤال مزبور دلالت دارد ، چه اگر قابليت رحمت نبود طلب مغفرت جا نداشت ، چنانچه گفته نميشود « اللهم اغفر للكفار و المعاندين » زيرا قابل مغفرت نيستند ولى گفته مىشود « اللهم اغفر للمؤمنين و المؤمنات » .
اگر گفته شود خداوند در قرآن كريم ميفرمايد :
« إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ »
« 1 » ( همانا خداوند از پرهيزكاران قبول مىكند و بس ) و اين آيه دليل است بر اينكه كليه اعمال از اعمال قلب و جوارح قبول نميشود مگر اينكه عامل آن عمل پرهيزكار و داراى تقوى ( اجتناب از معاصى ) باشد .
جواب گوئيم اولا - ممكن است مراد از قبول كه متوقف بر تقوى است مراتب عاليه و درجات ساميه قبول باشد اما اصل قبول نميشود منوط بتقوى باشد ، زيرا اگر كسى عملى مطابق دستور شرع از شرائط و اجزاء صحت بجا آورد نميتوان آن را رد نمود ، زيرا اگر شرط ديگرى داشت بايد آن را بيان نموده و جزو شرايط صحت قرار داده باشند .
و ثانيا - تقوى مراتب متعدد و متفاوت دارد كه اعلى درجات آن ، آنست كه امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغة در اوصاف متقين بيان ميفرمايد ، و اولين درجه تقوى پرهيز از كفر و جحود و عناد و شرك و ضلالت است ، و اولين مرتبه ايمان به همين درجه از تقوى محقق مىشود .
بنابراين اگر كسى داراى اولين مرتبه ايمان باشد عنوان متقى فى الجمله
هامش
( 1 ) سوره مائده آيه 30