آفريدگار پنهان نمايد كسى بر كشف آن توانائى ندارد .
و رسول اكرم در وصف نعم بهشتى ميفرمايد : « ما لا عين رأت و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر » ( هيچ چشمى نديده و هيچ گوشى نشنيده و بخاطر احدى خطور ننموده است ) .
بلى تنها آنچه در خور استعداد و فهم بشر بوده خداوند در كلام مجيدش و پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و ائمه اطهار در كلمات طيباتشان بيان فرمودهاند .
2 - عالم آخرت بنص قرآن داراى حيوان ( زندگى ) است ، چنانچه ميفرمايد :
« وَ ما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ »
« 1 » ( و نيست اين زندگانى دنيا مگر لهو و بازى و همانا سراى آخرت آن سراى حيات حقيقى است اگر ميدانستند ) بنابراين نفس بهشت و جهنم و انواع نعم و عقوبات آنها داراى حيات و حس و حركت و شعور و ادراك ميباشند و ممكن است نعمتى براى فردى مرتبه عاليه لذت و براى ديگرى مرتبه دانيه آن را داشته باشد و همچنين در جهنم مثلا آتش يا مار و عقرب يكى را باعلا درجه و ديگرى را كمتر بسوزاند يا بگزد بر حسب امرى كه از جانب پروردگار به آنها شده است .
3 - همين طور كه براى اهل بهشت و دوزخ فنا و زوال نيست و دار دار بقاء است براى نعم بهشت و عذابهاى جهنم نيز فنا و زوال نيست مثلا مأكولات بهشت به خوردن معدوم نميشود و اگر هزار مرتبه خورده شود باز موجود است و همچنين زقوم و شراب حميم و ساير عذابهاى جهنم .
4 - چون در بهشت الم و درد و مصيبت نيست ، بنابراين مأكولات و مشروبات آن براى رفع جوع و عطش نميباشد ، بلكه مجرد التذاذ است و اهل بهشت احتياج بدفع فضولات و بدل ما يتحلل ندارند و همين طور كه گرسنگى ندارند سيرى هم براى آنها نيست تا اينكه ديگر ميل بمأكول و مشروب يا منكوح
هامش
( 1 ) سوره عنكبوت آيه 64