كسى تمام عمر خود را صرف عبادت و اطاعت نمايد و در مدت عمر تنها يك معصيت از او صادر شود هرآينه مستحق عقوبت خواهد بود ، زيرا مدتى كه عبادت و اطاعت ميكرده بوظيفه بندگى خود رفتار مىنموده ولى آن يك معصيت او را از وظيفه بندگى خارج نموده و مستحق عقوبت گردانيده است .
چنانچه اين معنى در باره موالى و عبيد ظاهرى ، بلكه نوكر و شاگرد و كلفت و خدمتگذار نيز مشاهده مىشود كه اگر مدت مديدى بوظيفه بندگى و نوكرى يا شاگردى و خدمتگزارى خود رفتار كرده باشد و تنها يك مرتبه خيانتى يا دزدى از او سر زند او را عقوبت و سياست ميكنند و وى را نميرسد كه بگويد مثلا بيست سال ترا اطاعت كردم ، اكنون براى يك خيانت مرا عقوبت ميكنى ؟
زيرا در جواب ميگويد آن مدت بوظيفه خود رفتار ميكردى و اينك از وظيفه خارجشدهء از اين جهت مورد عقوبت قرار گرفتهء .
و بالاتر از اين تفضل اين ستكه خداوند حسنات را ده برابر و سيئات را يك برابر حساب مىكند چنانچه ميفرمايد :
« مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى إِلَّا مِثْلَها وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ »
« 1 » ( هر كه يك كار نيك بجا آورد براى او ده برابر اجر است و هر كه يك كار بد مرتكب شود به همان اندازه جزا داده شود ) و از امير المؤمنين عليه السّلام مرويست كه فرمود : « ويل لمن غلبت آحاده على عشراته » ( واى بر كسى كه يكيهايش بر دهههايش فزونى يابد - يعنى - معاصى او را كه يك برابر حساب كنند بر عبادتهاى او كه ده برابر حساب ميكنند اضافه شود )
علاوه بر اينكه تمام عبادات با كوچكترين نعمتهاى الهى برابرى نميكند و هر كس بهر مرتبه نائل شود در شكرگزارى حضرت احديت مقصر است ، چنانچه از سيد رسل صلى اللّه عليه و آله و سلّم منقول است كه در پيشگاه احديت عرض مىكند ، « ما عرفناك حق معرفتك و ما عبدناك حق عبادتك » .
هامش
( 1 ) سوره انعام آيه 161