و همچنين اخبارى كه در خلقت روح مقدس پيغمبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه طاهرين وارد شده ، مانند خبر مشاهده حضرت ابراهيم انوار مقدسه پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و اوصياى او را ، و خبر ديدن رسول خدا صلى اللّه عليه و آله در شب معراج انوار ائمه هدى را ، چنانچه در بحث امامت به آن اشاره شد « 1 » و در زيارت جامعه نيز دارد « خلقكم اللّه انوارا فجعلكم بعرشه محدقين » ( خداوند شما را انوارى بيافريد و در عرش عظمت خود درحالىكه بر همه جا احاطه داشتيد قرار داد ) .
بنابراين قول بجسمانيت روح در به دو پيدايش آن خلاف براهين عقلى و نقلى است ، بلى چيزى كه هست روح در ابتداء آفرينش از جميع كمالات و فضائل خالى و عارى است « 2 » و تعلق به اين بدن براى تحصيل كمالات و فضائل و تخلق باخلاق خدائى است و دوره اين تحصيل از ابتداء تميز تا آخر عمر است و پيش از آن و پس از اين موردى براى تكميل روح نيست ، چنانچه در اخبار گفتهاند :
« اليوم عمل و لا حساب و غدا حساب و لا عمل » و گفتهاند : « الدنيا مزرعة الآخرة و « اذا مات ابن آدم انقطع عمله » .
و ارسال رسل و انزال كتب و جعل تكليف و ايجاد اسباب هدايت
هامش
( 1 ) جلد دوم صفحه 227 و 305
( 2 ) پوشيده نماند كه ارواح انبياء و اولياء بويژه روح محمد ( ص ) و اوصياء طيبين او در ابتداء خلقت مكملا آفريده شده و كمالات آنها فعلى بوده نه كسبى و تحصيل چنانچه حكماء در باره عقول گفتهاند و از اين جهت در حال طفوليت ، بلكه در گهواره و مهد علوم و كمالات از آنها بروز و ظهور نموده ، چنانچه در بخش نبوت و امامت در شرايط پيغمبر و امام بيان شد .
و غرض از تعلق روح آنان بابدانشان هدايت و راهنمائى بشر بوده ، چنانچه در زيارت جامعه دارد « خلقكم اللّه انوارا فجعلكم بعرشه محدقين حتى من علينا بكم فجعلكم فى بيوت اذن اللّه ان ترفع و يذكر فيها اسمه » .