و اما اشكالى كه بر شيعه نمودهاند كه شما از ائمه خود روايت كردهايد كه « ارتد الناس بعد رسول اللّه الا ثلاث او اربع » ( پس از رسول خدا همه مردم مرتد شدند مگر سه يا چهار نفر ) و اين دليل است بر اينكه عموم مسلمانان با ابى بكر بيعت نمودند .
جواب گوئيم ارتداد در اينجا بمعنى قعود از نصرت و ترك يارى امير المؤمنين است نه موافقت با ابى بكر ، چه آنكه اكثر مردم در اين گونه امور و اختلافات سكوت و بىطرفى را اختيار نموده و خود را در اين كشمكشها وارد نميسازند .
با اينكه اين خبر از مسلميات نيست زيرا از اخبار آحاد است .
اما قسمت دوم - يعنى كبراى دليل كه حجت بودن اجماع باشد آن هم نيز ممنوع است به اين معنى كه بر فرض محال كه اجماع صحابه محقق شده باشد دليلى بر حجيت چنين اجماعى نيست و خلافت ابى بكر را به آن نميتوان اثبات نمود و وجوهى كه براى اثبات حجت بودن اجماع به آن تمسك جستهاند تماما باطل است و ما براى تكميل اين مبحث آن وجوه را ذكر نموده و جهت بطلان آنها را بيان مىكنيم :
وجه اول - اينكه هرگاه عده كثيرى بر امرى اتفاق كنند و عده آنها به حد تواتر برسد اجتماع آنها بر كذب عادة محال است و عدهء اصحاب اجماع فوق حد تواتر بوده است
و از اين وجه بوجوهى جواب داده مىشود .
1 - اگر اين حرف تمام باشد لازم آيد بسيارى از مذاهب باطله مانند يهود و نصارى و بودائيها و شورويها بر حق باشند ، زيرا عده آنها به مراتب بيش از اصحاب اجماع است .
2 - بين خبر متواتر و اجماع اشتباه كردهاند ، زيرا خبر متواتر آنست كه يك قضيه را عده زيادى نقل كنند به حدى كه تبانى آنها بر كذب عادة احتمال نرود
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — صفحة كلم الطيب 390
مساهمون: سيد عبد الحسين طيب
صكلم الطيب ٣٩٠