كه وحى در اين آيه بمعنى الهام است و براى تميز وسوسه از الهام در مورد شك سه طريق ذكر شده .
اول - رجوع بعقل كه مميز خير و شر ، سود و زيان ، حسن و قبح ، سعادت و شقاوت است .
دوم - مراجعه بعقلاء و دانشمندان متدين و پاك نيت كه عبارت از مشورت باشد .
سوم - رجوع بشرع مطهر ، كه هرگاه موافق آن باشد الهام و اگر مخالف باشد وسوسه است .
2 - وحى تكوينى كه نوعى از الهام است و آن عبارت از الهامات طبيعى و راهنمائيهائى است كه در انسان بواسطه عقل و در حيوانات بواسطه هوش بطرق خير و شر و سود و زيان صورت ميگيرد .
چنانچه خداوند ميفرمايد :
وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ
« 1 » .
3 - وحى امرى است چنانچه در قرآن ميفرمايد :
وَ إِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بِي وَ بِرَسُولِي
« 2 » كه وحى در اين آيه بمعنى امر است .
4 - وحى خير است ، مانند آيه شريفه
وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَ إِقامَ الصَّلاةِ وَ إِيتاءَ الزَّكاةِ وَ كانُوا لَنا عابِدِينَ
« 3 »
5 - وحى اشارى است : مثل آيه شريفه
فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ
هامش
( 1 ) سوره نحل آيه 70 ( و الهام كرد پروردگار تو بزنبور عسل كه از كوهها خانه فراگير و از درختها و آنچه مردم بنا ميكنند نيز خانه اختيار كن .
( 2 ) سوره مائده آيه 111 ( ياد كن زمانى را كه امر كردم حواريين را كه ايمان بياوريد به من و به پيغمبر من ) .
( 3 ) سوره انبياء آيه 73 ( و قرار داديم ايشان را پيشوايانى كه مردم را بفرمان ما راهنمائى كنند ، و كار نيك و بپاداشتن نماز و دادن زكات را بايشان وحى نموديم و آنان عبادت ما را بجاى مىآورند .