است و تو به چيزى قائم نيستى سعادتمند كسى است كه داخل من شود پس پروردگار عزت و جلال فرمود كه سوگند ياد ميكنم بعزت و عظمت و جلال و ارتفاع منزلت خود كه داخل تو نميشود كسى كه مداومت به شراب نمايد و پيوسته مست باشد و از هر مسكر از غير شراب باشد و نه سخن چين و نه دويت و نه يساول ظالمان و نه مخنث و نه كفن دزد و نه قطع كنندهء رحم و نه كسى كه انكار قضا و قدر حقتعالى كند يا كسى كه بجبر قائل باشد و افعال بنده را از خدا داند و ايضا از امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده است كه فرمود به خدا سوگند كه خالى نبوده است بهشت از ارواح مؤمنان از روزى كه حقتعالى خلق كرده است آن را و خالى نبوده است جهنم از ارواح كافران و عاصيان از روزى كه آفريده است آن را .
مؤلف گويد كه اين حديث منافات ندارد با آنكه ارواح مؤمنان در مدت برزخ در
بهشت دنيا ميباشند و ارواح كافران در آتش دنيا زيرا كه مراد بمؤمنين و كافرين در اين حديث اعم از بنى آدم و غير بنى آدم است از خلقى كه پيش از خلق آدم در زمين بودهاند چنانچه بعد از اين خواهد آمد و ايضا ممكن است كه جنت و نار دنيا مراد باشد و حقتعالى ميفرمايد كه روزى كه بگوئيم جهنم را كه آيا پر شدى و گويد كه آيا زيادتى هست و على بن ابراهيم و حسين بن سعيد روايت كردهاند كه حقتعالى جهنم را وعده داده بود كه او را پر كند چون در قيامت از كافران و عاصيان پر شود حقتعالى بر سبيل تقرير فرمايد كه آيا پر شدى او بر سبيل اذعان گويد كه آيا جاى زيادتى هست يعنى پر شدم پس بهشت گويد پروردگارا وعده كردى جهنم را پر كنى و مرا نيز وعده كردى كه پر كنى و او را پر كردى چرا مرا پر نميكنى پس حقتعالى در آن روز خلقى مىآفريند كه پر كند بايشان بهشت را پس حضرت صادق عليه السّلام فرمود خوشا حال ايشان كه غمها و كدورتهاى دنيا را نديدند و ايضا على بن ابراهيم روايت كرده است كه حضرت امام زين العابدين عليه السّلام فرمود كه بر تو باد به قرآن زيرا كه حقتعالى خلق كرد بهشت را بيد قدرت خود خشتى از طلا و خشتى از نقره و بجاى گل ميان خشتها پر از مشك كرد و خاكش زعفران است و ريگش مرواريد است و درجات آن را بعدد آيات قرآن گردانيد پس كسى كه قرآن بخواند به او گويند بخوان و بالا رو پس درجهء او از همه كس بلندتر خواهد بود به غير از پيغمبران و صديقان و در احتجاج از هشام ابن الحكيم روايت كرده است كه زنديقى كه ببركت حضرت صادق عليه السّلام مسلمان شد از آن حضرت پرسيد كه ميگويند اهل بهشت اگر شخصى از ايشان ميوه از درخت جدا كند و تناول نمايد همان ميوه بعينه در درخت برمىگردد حضرت فرمود چنين است و مثال آن در دنيا چراغ است كه اگر صد هزار چراغ از آن روشن كنند از آن چيزى كم
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 503
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٥٠٣