اگر جمع شوند جميع حيوانات دنيا از مرغان و چهار پايان و جميع اصناف آنها را و احمقان و بزرگان جميع امتها بر آنكه احداث كنند پشهاى را قادر بر آن نباشند و راهى بسوى آن نيابند و هرآينه حيران گردد عقلهاى ايشان در علم آن و حيران و عاجز گردد قوتهاى ايشان و برگردند وامانده و اعترافكننده به آنكه مقهورند و اقراركننده بعجز از انشاء و اذعان بضعف كنند از فانى كردن آن و بدرستى كه حقتعالى برمىگرداند بعد از فناى دنيا تنها كه هيچ چيز با او نيست چنانچه پيش از آفريدن چنين بود و بعد از فناء دنيا نه وقتى خواهد بود و نه مكانى و نه زمانى و نه حسى معدوم ميگردد در آن وقت اجلها و وقتها و زايل ميگردد سالها و ساعتها پس هيچ نخواهد بود مگر خداوند يگانهء قهار كه بازگشت جميع امور به او است در وقتى كه آنها را ايجاد كرد قدرتى نداشتند و در هنگامى كه فانى خواهد كرد امتناعى نتوانستند كرد و اگر قدرت بر امتناع داشتند هرآينه دائم ميبود بقاى آنها و در وقتى كه ايجاد آنها كرد از براى تقويت پادشاهى خود نكرد
و از براى خوف از زوال و نقصان يا از براى يارى بر دشمنان يا از براى وحشت و تنهائى كه با ايشان انس بگيرد نيافريد و بعد از آفريدن كه آنها را فانى ميگرداند از براى ملالى نيست كه از تصرف و تدبير بهم رسانيده باشد يا بر او سنگين و دشوار بوده باشد بقاى آنها و بازميگرداند آنها را بعد از فانى كردن بدون آنكه احتياجى به آنها داشته باشد يا استعانت و يارى به آنها بجويد و اين خطبه صريح است در فناى جميع چيزها و بنابراين چارهاى نيست از قول بجواز اعادهء معدوم و وجوهى كه از براى تصحيح معاد با قول بامتناع اعادهء معدوم گفتهاند فائده نميبخشد و اظهر جواز اعادهء معدوم است عقلا و شرعا هرگاه چيزها از كتم عدم بوجود تواند آورد چرا بعد از عدمش ايجاد نتواند كرد و حال آنكه از حد مكان بدر نرفته است و اگر كسى بر جوازش دعواى بداهت كند رواست اما اخبار فناى مطلق به حدى نرسيده است كه افادهء قطع كند پس رد اخبار نبايد كرد در مرتبه احتمال بلكه ظن بايد گذاشت
فصل هفتم در بيان ساير احواليست كه حقتعالى خبر داده است كه پيش از قيامت واقع خواهد شد
بايد به همه آنچه حق تعالى در آيات كريمه خبر داده است از مقدمات حشر ايمان آورد و بسبب استبعادات ملاحده و شبهههاى فلاسفه راه تأويل در آنها نبايد داد چنانچه فرموده است روزى كه بپيچيم آسمانها را مانند پيچيدن نامهها و فرموده است هرگاه شق شود آسمانها و برنگهاى مختلف