عمل مىآيد و فرموده است كه گوش بده و بشنو روزى كه ندا مىكند نداكننده از مكان نزديك روزى كه ميشوند صيحه را به حق و راستى آن روزى است كه بيرون مىآيند مردم از قبرها بدرستى كه مائيم كه زنده ميكنيم و ميميرانيم و بسوى ما است بازگشت همه روزى كه شكافته مىشود زمين و بيرون مىآيند مردم بسرعت اين حشرى است كه بر ما آسانست و در مدثر فرموده است كه پس هرگاه بدمند در ناقور يعنى در بوق پس آن روزى است كه دشوار است بر كافران و آسان نيست پس از آيات كريمه معلوم شد كه دو نفخ البته در صور مىباشد كه يكى دميدن اول كه به آن جميع اهل زمين و اكثر اهل آسمانها ميميرند بيك دفعه و ديگرى در وقت مبعوث شدن كه به آن دميدن همه خلايق بيك دفعه زنده ميشوند و بعضى از مفسران گفتهاند كه سه مرتبه ميدمد اول نفخه فزع است كه ميترسند دويم نفخه صعق است كه ميميرند و سيم نفخه قيام است كه زنده مىشوند و از قبرها بيرون مىآيند و اين قول نادر است و در احاديث معتبره به غير از دو نفخه نيست و تأويلى كه بعضى كردهاند كه صور جمع صورتست و مراد دميدن ارواح است در بدنها در قيامت بىوجه است و منافى ظواهر آيات بلكه صريح آنها است و مخالف اخبار معتبره است چنانچه على بن ابراهيم بسند معتبر از سوير بن ابى فاخته روايت كرده است از حضرت امام زين العابدين عليه السّلام سؤال كردند كه
فاصله ميان نفخه اول و دوم چند گاه خواهد بود حضرت فرمود آنچه خدا خواهد پرسيدند كه يا بن رسول اللّه چگونه مىدمد در صور فرمود اما نفخه اولى پس بدرستى كه امر مىكند خدا اسرافيل را كه فرود آيد به دنيا پس فرود مىآيد با صور و صور يكسر دارد و دو طرف و ميان طرفين هر يك به قدر ما بين آسمان و زمين است چون ملائكه اسرافيل را مىبينند كه با صور به زمين مىآيد مىگويند كه خدا رخصت داده است در مردن اهل زمين و اهل آسمان پس اسرافيل فرود مىآيد بحظيرهء بيت المقدس و رو بكعبه مىكند چون اهل زمين اسرافيل را مىبينند ميگويند خدا رخصت داده است در مرگ اهل زمين پس در آن صور مىدمد و صدا بيرون مىآيد از طرفى كه در جانب اهل زمين است پس در زمين صاحب روحى نميماند مگر آنكه ميميرد و بيرون مىآيد از طرفى كه جانب آسمانست پس در آسمانها صاحب روحى نميماند مگر آنكه ميميرد مگر اسرافيل پس حقتعالى ميفرمايد به اسرافيل كه اى اسرافيل بمير او نيز مىميرد و بر اين حالت ميماند آن قدر كه خدا خواهد پس امر مىكند خدا آسمانها را كه به حركت و موج مىآيند و امر مىكند كوهها را كه روان ميشوند حضرت فرمود يعنى هموار ميشوند و پهن ميشوند و بدل مىشود زمين به زمين ديگر يعنى بزمينى كه بر روى آن گناه نكرده باشند و بارز و نمودار باشد و كوهى و بنائى و درختى و گياهى بر روى زمين نباشد چنانچه اول بار زمين را پهن كرد و عرش خود را بر روى آب خواهد گذاشت چنانچه اول مرتبه گذاشته بود و استقلال او بعظمت و قدرت ظاهر
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 434
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٤٣٤