و عامه روايت كردهاند از ابو هريره كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه حشر مىكند حقتعالى جميع خلايق را در قيامت از بهائم و دواب و پرندگان و هر چيز كه باشد عدالت خدا بمرتبهاى ميرسد در آن روز كه حق بىشاخ را از شاخ دار ميگيرند پس ميگويد خاك شويد همه خاك ميشوند و از اين جهت است كه كافر ميگويد
يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً
و آرزو مىكند كه او خاك شود و معذب نگردد و از ابو ذر روايت كردهاند كه گفت روزى در خدمت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بودم دو بز بر يكديگر شاخ زدند حضرت فرمود ميدانيد كه بچه سبب اينها بر يكديگر شاخ زدند صحابه گفتند نميدانيم حضرت فرمود ليكن خدا ميداند در ميان ايشان در قيامت حكم خواهد كرد و كلينى و برقى در محاسن روايت كردهاند كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در خطبهاى فرمود يا أيها الناس گناهان سه گناه است گناهى كه آمرزيده مىشود و گناهى كه آمرزيده نميشود و گناهى كه براى صاحبش اميد آمرزش داريم و بر او ميترسيم ( اول ) گناه بندهايست كه حقتعالى او را در دنيا براى آن گناه عقاب كرده باشد پس خدا از آن حكيمتر و كريمتر است كه بنده را دوباره عقاب كند ( دويم ) ظلم بندگانست بعضى بر بعضى چون حقتعالى متوجه حساب خلايق شود قسم ياد كند و فرمايد كه بعزت و جلال خودم سوگند كه از من نميگذرد ستم ستمكننده اگر چه دستى بر دستى بزند يا مسح بر كف دستى بكند و اگر چه شاخ زدن حيوان شاخ دار حيوان بىشاخى را باشد پس اقتصاص مىكند و حقوق بعضى را از بعضى ميگيرد تا آنكه احدى را مظلمه نماند پس ايشان را ميبرد بسوى حساب سيم گناهى است كه خدا او را پوشانيده باشد بر بندهء خود و روزى او كرده باشد توبه را پس او خاشع و گريان است براى گناه خود و اميدوار است رحمت پروردگار خود را و بس ما نيز براى او چنانيم كه او از
براى خود و اميدواريم از براى او رحمت را و ميترسيم بر او عقاب را .
مؤلف گويد گويد كه گويا اين سه قسم در گناه مؤمنان است زيرا كه كافران را در دنيا و آخرت هر دو عقاب مينمايند و خوف سيم بر او باعتبار احتمال اخلال بشرايط توبه است و الا بر حقتعالى واجب است قبول توبه بسبب وعدهاى كه فرموده است و در احاديث معتبره بسيار از طرق عامه و خاصه منقولست كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه در قيامت چهار كس سوار خواهند بود من بر براق و برادرم صالح بر ناقهء خدا كه قوم او آن را پى كردند و دخترم فاطمه عليها سلام بر ناقهء غضباى من و على بن ابى طالب عليه السّلام بر ناقههاى بهشت و در بعضى از روايات بجاى فاطمه عم من حمزهء سيد الشهداء بر ناقهء غضبا و در اخبار مانع الزكاة وارد شده است كه هر كه زكات انعام را ندهد و بميرد حقتعالى او را در صحرائى محشور گرداند كه هر صاحب نيشى به نيش