خواهند مرد و آنكه احدى باقى نخواهد ماند پس اهل آسمان ميميرند تا آنكه احدى باقى نخواهد ماند مگر ملك الموت و حاملان عرش و جبرئيل و ميكائيل پس ملك الموت مىآيد و نزد حقتعالى مىايستد پس خدا از او ميپرسد و حال آنكه خود بهتر ميداند كه كى باقى مانده است ميگويد پروردگارا باقى نمانده است مگر ملك الموت و حاملان عرش و جبرئيل و ميكائيل پس ميگويد به او بگو به جبرئيل و ميكائيل كه بميرند پس ملائكه گويند پروردگارا ايشان دو رسول و دو امين تواند فرمايد كه من مقدر و مقرر كردهام بر هر نفسى كه در آن روح بوده باشد مرگ را پس ملك الموت بيايد و نزد حقتعالى بايستد و خدا از او سؤال كند كه كى مانده است گويد پروردگارا نمانده است مگر ملك موت و حاملان عرش پس فرمايد كه بگو حاملان عرش را كه بميرند پس بيايد غمگين و مغموم و از ترس نگاه بجانب بالا نكند پس از او پرسد كه كى مانده است گويد پروردگارا به غير ملك موت كسى نمانده است پس گويد بمير اى ملك موت پس او نيز بميرد آنگاه زمين و آسمانها را بدست قدرت خود بگيرد و ندا كند كه كجايند آنها كه با من شريك قرار دادند كجايند آنها كه با من خداوند ديگر قرار ميدادند - و بملك موت اقرار بايد كرد كه حقتعالى عزرائيل را موكل بقبض ارواح گردانيده است و او را اعوان هست از ملائكه كه بامر او قبض ارواح ميكنند و به او ميسپارند و در اين باب ظواهر آيات با يكديگر اندك منافات دارد زيرا كه در بعضى از آيات قبض ارواح را به خود نسبت داده است و در بعضى نسبت داده بملك موت و در بعضى نسبت بملائكه داده كه اكثر ميان اينها به اين نحو نسبت كردهاند كه بعضى را ملك موت قبض مىكند و بعضى را اعوان او و ايشان به او ميدهند و او همه را به حق تعالى عرض مىنمايد و از حضرت امير عليه السّلام منقول است كه جناب اقدس
الهى از آن عظيمتر است كه اين امور را خود متوجه شود و آنچه رسولان و ملائكه او بامر او ميكنند فعل او است زيرا كه بامر او ميكنند پس برگزيده است از ملائكه رسولان و سفرا ميان خود و ميان خلق خود چنانچه فرموده است كه خدا بر ميگزيند از ملائكه رسولان و از مردمان رسولان پس هر كه از اهل طاعت است قبض روح او را ملائكه رحمت ميكنند و هر كه از اهل معصيت است قبض روح او را ملائكه عذاب ميكنند و ملك موت را اعوانى چند از ملائكهء رحمت و غضب هست كه بامر او عمل كنند و فعل ايشان فعل او است و هر چه ايشان به عمل مىآورند منسوب به او است پس صادق است كه خدا قبض مىكند و ملك موت قبض مىكند و ملائكهء اعوان او قبض ميكنند و در روايت ديگر فرموده كه خدا تدبير
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 400
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٤٠٠