هشتم از طرق حديث من كنت مولاه فعلى مولاه و بعد از اين جلد بيست و نهم است و بسيارى از علماى مخالفين اقرار بتواتر اين حديث نمودهاند و سيد مرتضى در كتاب شافى گفته است كه ما هيچ فرقهاى از فرق اسلام را نديدهايم كه انكار اصل حديث غدير كرده باشد بلكه اختلاف در دلالت بر خلافت كردهاند .
پس اكنون بعون اللَّه تعالى اثبات دلالت بر امامت مينمائيم به دو امر ( اول ) آنكه مولى بمعنى اولى بامر و اولى به تصرف كه مطاع باشد در هر چه امر كند آمده است ( دويم ) آنكه در اين مقام اين معنى مراد است ( اول ) آنكه ما معنى الفاظ را باطلاق اكابر عربيت و بيان ايشان ميدانيم و همه اين معنى را در نظم و نثر خود بيان كردهاند و ابو عبيده كه در لغت مدار بر سخن او است در تفسير حقتعالى كه
مَأْواكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلاكُمْ
گفته است كه معنى موليكم آن است كه آتش جهنم اولى است بشما و بيضاوى و زمخشرى و ساير مفسران در اين آيه اين معنى را گفتهاند و اتفاق كردهاند مفسران در قول حقتعالى
وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ
مراد آنست كه ايشان اولى و احقند بميراث و قراء و ساير اهل عربيت تصريح كردهاند به آنكه مولى و اولى بيك معنى مستعمل مىشود و اكابر بلغاء و شعراء در اشعار بسيار به اين معنى استعمال كردهاند و ذكر آنها موجب تطويل كلام است و ابو القاسم انبارى از براى مولى هشت معنى گفته است و از جمله آنها اولى بشىء است و ابن اثير در نهايه گفته است كه اسم مولى در حديث مكرر واقع شده است و آن اسمى است كه بر جماعت بسيار اطلاق ميكنند و بر رب و مالك و منعم و آزادكننده و يار و دوست و تابع و پسر عم و هم سوگند و كسى كه پيمانى با او بسته باشند و بنده و آزاد شده و كسى كه انعامى بر او شده باشد و هر كه متولى امرى شود و قيام به آن نمايد و مولى و ولى آن امر است و از جمله اينست حديث من كنت مولاه فعلى
مولاه بر اكثر اين معانى محمول مىشود و از جملهء حديث اينست كه هر زنى نكاح كند بىرخصت مولاى خود نكاح او باطل است و بروايت ديگر وليها وارد شده است يعنى كسى كه متولى امر اوست و صاحب كشاف گفته است كه در آيهء
أَنْتَ مَوْلانا
يعنى تو آقاى مائى و ما بندگان توايم يا ياور مائى يا متولى امور مائى ( و اما دويم ) كه مراد از ولى در اين مقام صاحب اختيار كل و اولى به تصرف و تدبير امت است به چند وجه اثبات مينمائيم :
اول آنكه گوئيم كه آزاد شده و هم سوگند معلوم است كه مراد نيست زيرا كه اين دو صفت