[ سند دوم ]
شرح دادن مضمون امرى كه قيد شده است 9 جمادىالاخر 1212 .
خلاصه : يك ماده تحريرى كه در تاريخ 9 جمادىالاخر 1212 از طرف حضرت صاحبسعادت ، يوسفپاشا ، محافظ مدينه منوره و والى جدّه رسيده است .
حجاج ايرانى كه به نيت خالص فريضه حج بيتالله به جانب حرمين شريفين وارد شدند ، بر مبناى رعايت شروط معاهده ، هيچ نوع جور و خسارتى به آنها وارد نشود و بر مبناى امر عاليهاى كه صادر شده ، جهت رعايت و حمايت آنها دقت شود . مبنى بر فرمايش صادر شده در اين خصوص ، بر اين امر تأكيد شده كه مِنبعد در كمال حمايت و صيانت آنها ، اقدام شود . هنگام ورود آنها به مدينه منوره ، به فرد فرد آنها به اندازه سر سوزنى تعدى واقع نشود . در بازگشت آنها بعد از زيارت ، به صوب مقصودشان كوتاهى نگردد و مورد تجاوز قرار نگيرند . اگر به حجاج مرقومه در مكه مكرمه و در ساير اماكن رنجشى وارد شود يا مورد تعدى قرار گيرند ، علل و عواملش تحرير شود .
تحرير مشاراليه است .
0072
جودت خارجيه : 8010
[ سند سوم ]
مكرم برادرا عطوفت گسترا
نوشته كه از ايران از جهت ايلچى دولت بهيّه روس رسيده و به خدمت آن مكرم برادر مهربان فرستاده حسبالفرموده به تفصيل ديدم و از مضامين آن مِن البدايه إلى النهايه مطلع گرديدم . آنچه به عقل ناقص اين ملتجى مىرسد اين است كه اين نوشته را جوابى لازم است نوشتن و نزد ايلچى دولت بهيّه روس فرستادن كه او به تاتار خود داده به وزير مختارى كه از جانب دولت روس در ايران است برسانند و او به امناى دولت ايران برساند . اگر در اين باب جوابى نوشته نشود ، باعث معطلى كمالافندى
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى ) — صفحة 74
مساهمون: اسرا دوغان
ص٧٤