شبهه اجتناب نمود و در شبهه غير محصوره احتياط و اجتناب از همه اطراف لازم نيست .
در شبهه حكميه هم اگر منشأ شبهه فقدان يا اجمال نص باشد باز بايد احتياط كرد و از همهء اطراف شبهه اجتناب كرد و اگر منشأ شبهه تعارض نصين باشد حكم تخيير است .
و امّا شبهه وجوبيه : آن نيز يا حكميه بود يا موضوعيه و در هركدام يا تردّد بين المتباينين بود و يا اقل و اكثر ارتباطى و يا غير ارتباطى :
در اقل و اكثر غير ارتباطى : نسبت به اكثر اصل برائت جارى شد بالاتفاق و در دوران بين متباينين حكم اين شد كه بايد احتياط كرد و همهء اطراف را مرتكب شد و لا فرق بين شبهه حكميه و موضوعيه و در دوران بين اقل و اكثر ارتباطى هم اگر شبهه كليه باشد به عقيدهء اكثر و اشهر نسبت به اكثر اصل برائت جارى مىشود ولى به عقيده مصنف در باب فقدان نص يا اجمال نص تفصيل دادند ميان شك در محصل واجب و عنوان و غرض كه احتياط لازم است و در ساير موارد دو احتمال است و در تعارض نصين هم حكم اين شد كه تخيير است .
و امّا در شبههء موضوعيه اگر شك در محصل واجب يا عنوان باشد بايد احتياط كرد و اگر در غير آن باشد دو احتمال بود كه مصنف احتمال برائت را اقوى مى دانند ولى جازم نيستند .
تمرينات :
جواب تمرين 1 - تعاريف گوناگونى داشتند ولى معيار در محصوره و غير