562 - « حيف باشد »
نوبهار است در آن كوش كه خوشدل باشى * كه بسى گُل بدمد باز و تو در گِل باشى
چنگ در پرده همين مىدهدت پند ، ولى * وَعْظَت آنگاه كند سود كه قابل باشى
من نگويم كه كنون با كه نشين و چه بنوش * كه تو خود دانى ، اگر زيرك و عاقل باشى
در چمن هر ورقى دفترِ حالى دگر است * حيف باشد كه ز حالِ همه غافل باشى
گرچه راهيست پر از بيم ز ما تا بَرِ دوست * رفتن آسان بود ، ار واقفِ منزل باشى
نقدِ عمرت ببرد غصّهء دنيا به گزاف * گر شب و روز درين قصّهء مشكل باشى
حافظا گر مدد از بختِ بلندت باشد * صيدِ آن شاهدِ مطبوع شَمايل باشى
* توضيحات :
معنى بيت ( 1 ) ( فصل بهار است پس سعى كن خوشدل و شاد باشى ، زيرا گلهاى بسيارى شكفته خواهد شد درحالىكه تو در آن موقع در زير خاك خواهى بود ، پس تا زندهاى خوش باش ) معنى بيت ( 2 ) ( چنگ با آهنگ خود به تو پند مىدهد ، اما پند وقتى مفيد است كه تو پندپذير باشى و در تو اثر كند ) معنى بيت ( 3 ) ( من به تو نمىگويم با كه بنشين و با كه بنوش و اصولا با چه كس يا كسانى رفتوآمد كن ولى مىگويم كه زيرك و باهوش باش و خردمندانه عمل كن ) معنى بيت ( 4 ) ( در چمن و باغ در حقيقت هر برگى از دفتر جهان آفرينش با تو حرف مىزند ، حيف است كه تو از حال و چگونگى و علت و علل آفرينش آگاه نباشى و غفلت زده باشى ) معنى بيت ( 5 ) ( از نزد ما تا كنار محبوب بايد راهى پرترسوبيم را طى كنى ، اما اگر عاشق واقعى باشى ، رفتن بسيار آسان است ) معنى بيت ( 6 ) ( اگر مرتبا گرفتار غم و غصه باشى ، اندوه اين جهان سرمايه زندگى تو را به تاراج مىبرد ) معنى بيت ( 7 ) ( اى حافظ ، اگر از بخت بلندت كمك بگيرى ، شكار آن زيباروى آسان است و تو گرامى خواهى شد ) .
* ترجمه :
* نتيجه تفأل :
1 - حرص و طمع به امور دنيوى داشتن ، انسان را فرسوده و پريشان حال مىسازد ، شما متأسفانه خيلى به ماديات اهميت مىدهيد و خيال داريد يكشبه راه صدساله را طى كنيد ، درحالىكه خداوند به شما عنايت زيادى كرده است .
2 - جنابعالى ، انسانى صديق و مهربان مىباشيد ، اما گاهى چنان غرق ماديات مىشويد كه از امور معنوى و روحانى دور مىشويد ، درحالىكه عشق به معرفت حق در قلب شما هميشه در حركت و آتش محبت در وجودتان شعلهور است .
3 - مسافرى در راه داريد كه حالش بسيار خوبست ولى اوضاع او فعلا چندان مساعد نيست به زودى امورش اصلاح مىشود و جاى نگرانى نمىباشد .
4 - در معاملهاى سود كلان به دست مىآوريد اما رقيبى قصد ضربه زدن دارد پس به سخنان همسر خود توجه ويژه مبذول داريد كه به نفع شماست .
5 - از معركهاى جان سالم بدر بردهايد ، بنابراين به يكى از مشاهد متبركه برويد و نذر خود را ادا كنيد و ارزش واقعى همسر مهربان خود را بدانيد كه كسى از او عزيزتر نمىباشد .
6 - خانم يا آقاى عزيز ، با توجه به غزل خصوصيات شما چنين است : اهل ريسك و خطر و تعريف و تمجيد هستيد ، در معامله بىگذشت ولى در بخشش نيز سرآمد مىباشيد ، اهل حساب و كتاب هستيد و از بىنظمى رنج مىبريد و از نظر سرزندگى ، هوش ، ظرافت ، زيبايى و آزادگى و دست و دلبازى چيزى كم نداريد ، دوست نداريد از كسى پيروى كنيد و دوست دارى مانند بت شما را پرستش كنند و از ايراد ديگران نسبت به خود برآشفته مىشود . اگرچه ظاهرا تظاهر به اين امر نمىكنيد در عين حال مهربان ، سرخوش و زندهدل هستيد .