دقيق ما بين آنها و بين خ در طول ديوان روشن مىگردد و بههيچوجه من الوجوه ادنى ربطى با نسخهء خ ندارند نه در ترتيب غزليّات و نه در ترتيب ابيات هر غزلى و نه در متن اشعار يعنى در صحّت و سقم عبارات و سوق جمل و كلمات و اختلاف عظيمى از جميع اين لحاظها ما بين آنها موجود است ، و بنابرين پس واضح و آشكار است كه اين سه نسخهء ر نخ ق از يك طرف و نسخهء خ از طرف ديگر نه هيچكدام از روى يكديگر استنساخ شدهاند و نه مجموع از روى اصل مشترك ديگرى ،
و علاوه بر اينكه اين سه نسخهء مذكوره ( نخ ق ر ) با نسخهء خ ربطى ندارند ما بين خود آنها نيز اصلا و ابدا ربطى و مناسبتى و مابهالاشتراكى موجود نيست نه در ترتيب غزليّات يا ابيات هر غزلى و نه در صحّت و سقم عبارات و تحرير جمل و كلمات و از اين لحاظها ما بين خود آنها نيز باز اختلاف عظيمى موجود است ، پس اينجا نيز واضح است كه اين سه نسخه نه هيچكدام از روى ديگرى استنساخ شدهاند و نه همه از روى اصل مشترك رابعى ، و فقط مابهالاشتراك اين سه نسخه ما بين خود و نيز با نسخهء خ در اينست كه هيچيك از غزليّات الحاقى ( قريب صد
ديوان حافظ ( انتشارات زوار ) ( فارسى ) — صفحة 102
مساهمون: شمس الدين حافظ
ص١٠٢