قب افاضت سلسال طبع لطيفش كه حكم
هذا عَذْبٌ فُراتٌ سائِغٌ شَرابُهُ
« 1 » دارد خاص و عام را شامل و شايع است ، و افادت آثار « 2 » فضل فيّاضش
كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ
« 3 » اقاصى و ادانى را لايح و ساطع ، سحر حلال طبعش عقده در زبان ناطقه افكنده ، و عقد منظوم فكرتش وزن متاع بحر و كان برده ، رشحات ينابيع ذهن وقّادش حدائق مجلس انس را بزلال معين « 4 » و من الماء كلّ شىء حىّ « 5 » صفت نضارت بخشيده ، و نفحات گلزار فكرش « 6 » در رياض جانها معنى آيت
فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها
« 7 » فاش كرده ، كلمات فصيحش چون انفاس مسيح دل مرده را حيات بخشيده ، و رشحات اقلام خضر خاصيّتش بر سرير سخن يد بيضا نموده « 8 » ، گوئى هواى ربيع كسب لطافت از نسيم اخلاق
هامش
( 1 ) آيهء 13 از سورهء 35 .
( 2 ) تصحيح قياسى ، نسخ حاضره : و آثار ( با واو عاطفه ) ،
( 3 ) آيهء 35 از سورهء 24 ،
( 4 ) ماء معين بفتح ميم يعنى آبروان .
( 5 ) آيهء 31 از سورهء 21 ،
( 6 ) چنين است در حن و هندى ، ساير نسخ : فكرتش ( يعنى بعينه مانند چهار سطر قبل ) ،
( 7 ) آيهء 49 از سورهء 30 ،
( 8 ) چنين است در پنج نسخه ، ولى مناسبت خضر با يد بيضا بههيچوجه معلوم نشد چه يد بيضا از معجزات حضرت موسى بوده است و با خضر ادنى ارتباطى ندارد ، حن و هندى و نسخهء آقاى دبير خاقان : و رشحات اقلام بر سرير يمين در يد بيضا نموده ( ؟ ؟ ) ، نسخ چاپى :
و كليم كلام معجز نظامش در طور سخنورى يد بيضا نموده ، و اين عبارت بكلّى ساختگى و فاسد به نظر مىآيد چه معجزه يد بيضا را حضرت موسى در مصر در مقابل تخت فرعون ابراز نمود نه در كوه طور كه در شبه جزيرهء سينا « بقيّه در صفحه بعد »