خواجهء شيراز ، داستان مفصل بيژن ، منيژه ، افراسياب و رستم را در همين يك بيت گنجانده است : « سوختم در چاه . . . » .
آدمى . . . در « توضيحات » اواخر ديوان ، به ( « رد العجز . . . يا . . . ) مراجعه فرمائيد .
آيا شخص هم ( ترك سمرقندى ) مانند باغ و جوى و غيره ، نسيم دارد ؟ ! - علامه دهخدا . - ( بوى جوى موليان آيد همى « رودكى » ) .
الف - در ديوان حافظ خطى قديمى سال 805 هجرى قمرى متعلق به ركنالدين همايونفرخ ؛ و همچنين نسخهء پرويز ناتل خانلرى : « كاندرين طوفان نمايد هفت دريا شبنمى » .
ب - « علماى قديم ، درياهاى روى زمين را هفت دريا شمردهاند و براى هريك مرز و حدى را معين ساختهاند ( درياهاى « اخضر » ، « عمان » ، « قلزم يا احمر » ، « بربر » ، « اقيانوس » ، « قسطنطنيه » و « اسود » . دكتر سيد جعفر حميدى ( مجموعهء مقالات يا وزيركشان ) ص 350 ، انتشاراتى نسل دانش ( شگفتآورست كه همه چيز را نوشته ولى سال انتشار كتاب را ننوشته است ! ) تهران .
نسخهبدل : دريا ( بجاى طوفان ) و در حافظ علامه قزوينى :
كاندرين دريا نمايد هفت دريا . . . آمده است ، در صورتى كه : ( « . . . كاندرين دريا غلط است ؛ « هفت دريا » كه در نيمهء مصرع دوم داريم اينجا در مقابل « طوفان » قرار گرفته است ، نه در مقابل « دريا » اصلا محتمل است كه « دريا » اينجا تكرار اشتباهى كلمهء « دريا » در نيمهء دوم همين مصرع باشد . نسخهبدل مردود است . « مسعود فرزاد » از : حافظ ، صحت كلمات و اصالت غزلها - صفحهء 1374 چاپ بهمن ماه 1349 » ( س ، ى ) انتشارات . . . « 23 » ) .
در مورد اين بيت يعنى مقطع غزل كه استاد مسعود فرزاد معتقدست كه تكرار واژهء « دريا » غلط است و صحيح آن « طوفان » مىباشد ، استاد اديب برومند مىگويند اگر به ترتيب ذيل باشد صحيح و صددرصد قابل
ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — صفحة 1198
مساهمون: شمس الدين حافظ
ص١١٩٨