كجا يابم وصال چون تو شاهى * من بدنام رندِ لاابالى
خدا داند كه حافظ را غرض چيست * و علم اللّه حسبى مِن سؤالى .
وادى الاراك بفتح الف موضعى است نزديك مكه .
به هر منزل كه رو آرد خدا را . . . حافظ قزوينى غنى - به جاى خدا را ، « خدايا » صحيح است ، و « خدا را » غلط است ( علامه على اكبر دهخدا ) . در اين مورد نيز به نوشتهء فاضل نامى جناب انجوى شيرازى ، با عنوان : « مرحوم قزوينى . . . به راه خطا رفته » در « توضيحات » - اواخر همين ديوان - مراجعه فرمائيد .
الف : اموت صبابة يا ليت شعرى ، متى نطق البشير عن الوصال ؛ يعنى : « . . . از شدت اشتياق دارم مىميرم يعنى در آرزوى جانان هلاك مىشوم كاش مىدانستم بشير ( مژدهآورنده ) كى از وصال خواهد گفت ؟ .
مراد : مژدهء ورود جانان را از سفر ، كى مىآورد ؟ . ( شرح سودى بر حافظ ، صفحهء 2482 جلد چهارم ، ترجمهء دكتر عصمت ستارزاده ، 1347 ه . ش .
ب : قزوينى اين بيت را فاقد است ؛ امّا نسخهء 805 « اين غزل ندارد » .
ج : اين بيت در نسخ خانلرى ؛ شرح سودى بر حافظ ؛ انجوى شيرازى ؛ جلالى نائينى و نذير احمد ؛ ديوان كهنهء حافظ به كوشش ايرج افشار ؛ دكتر رشيد عيوضى و دكتر بهروز . - به تصحيح دكتر حسين الهى به خط امير خانى ؛ و چند ديوان ديگر حافظ آمده است . . . « اموت صبابة . . . » .
سويداى دل : دانهء دل ، خال دل ، نقطهء سياه دل . - ( براى مطالعهء ترجمهء عبارات عربى كه در اين زيرنويس نيامده به اواخر ديوان : « معانى فارسى مصراعها . . . » مراجعه شود ) .