: - ب - « متن [ - خاك ره يار ] بهترست ، زيرا صبا « غبار ره دوست » را ارمغان مىآورد . » دكتر ، ر ، همايونفرخ : ديوان شاعر ساحر ، زيرنويس ص 252 - .
الف - اى دل . . . و عمرت ز دست رفت . » خانلرى - . ( . . . و عمرت به باد رفت .
قزوينى ) .
: - ب - « ز دست رفت » بر « به باد رفت » برتر است از لحاظ تناسب « دل » و « دست » . استاد اديب برومند ( حافظ ، ص 889 ) . - [ در علم بديع : « دل » و « دست » - در اين مصراع - صنعت « مراعات النظير » است . ح ] .
: - ج - « . . . دانش و « دينت » به باد رفت . » نسخهء 805 - .
: - د - [ به جاى « عمرت » در نسخهء قزوينى ] : « حافظ بيشتر « دانش » را با « دين » به كار مىبرد ، از جمله ، هر آبروى كه اندوختم ز دانش و « دين » ، به غير آنكه بشد « دين » و دانش از دستم » بنابراين « دين » بهترست . » دكتر همايونفرخ ، ص 252 ديوان شاعر ساحر .
: - ه - در تمامى اشعار حافظ ، در همين سه مصراع است كه شاعر ، دانش را با دين به كار برده ( دو مصرعى كه در همينجا ، جناب همايونفرخ به دست داده است ، و همين يك مصراع : اى دل به هرزه « دانش و دينت » . . . ) - ح .
: « صد مايه داشتى . . . » قزوينى . - ( سرمايه داشتى . . . نسخهء 805 ) .
: « اين آتش درون . . . » قزوينى . - ( اين سوز اندرون . . . بعض نسخ خطى فرزاد . » [ بيت هشتم ] در آتش ، ار خيال رخش دست مىدهد . « اگر در آتش بتوانم چهرهء او را در نظر مجسّم سازم ؛ ساقى بيا كه از دوزخ شكايتى ندارم » ص 1779 مجلّد سوم شرح غزلهاى حافظ دكتر حسينعلى هروى ( نشر نو ) 1367 ش .
( . . . « در آتش دوزخ ، ياد رخ او ، از برايم تعويذى [ دعائى ] مىباشد كه مرا . . .
از آتش مصون و حفظ مىكند ، پس ، از آتش دوزخ شكايتى نخواهيم داشت . » ص 2355 مجلد چهارم شرح سودى بر حافظ ترجمهء دكتر عصمت ستارزاده - چاپ 1347 شمسى [ تهران ] .
ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — صفحة 1123
مساهمون: شمس الدين حافظ
ص١١٢٣