سر . . . » ( ح )
« خانهء اصلى ما گوشهء گورستان است »
خرم آنروز كه اين رخت بر آن خانه بريم
( خاقانى شروانى ) .
حافظ ق غ :
غسل در اشك زدم . . .
( . . . اصطلاح « غسل زدن » ! اصطلاحى است كه بعيد به نظر مىرسد ، و جاى ديگر هم مورد استعمال ندارد ، و آنچه اصح به نظر مىرسد و اين بنده در نسخهاى ديدهام كه اكنون دقيق نشانى آن را نمىدانم چنين است :
« غوطه در اشك زدم كأهل طريقت گويند »
، و « غوطه زدن » اصطلاحى معمول و متداول و قابل درك است .
محمود ركن . ص 174 حافظشناسى ، مجلد دهم ، بكوشش سعيد نياز كرمانى .
در « جامع نسخ حافظ ،
غوطه در اشك زدم . . .
آمده است ، مراجعه فرمائيد به : در جستجوى حافظ صحيح - كتاب اول از پنج كتاب [ موسوم به ] : جامع نسخ حافظ ، تأليف مسعود فرزاد ، از انتشارات دانشگاه شيراز ، ص 308 - [ سطر اول صفحه ] چاپ سال 1347 ه . ش . سازمان چاپ و انتشارات كيهان .
هيچكس نمىگويد « غسل زدم » ! همه مىگويند : « غسل كردم » ، بنابراين : « غوطه زدم » صحيح ، و « غسل زدم » ! غلط است [ ح ] نسخهء خطى « حدود نيمهء اول قرن يازدهم ( اهدائى خانلرى به فرزاد ) :
« غوطه ، در اشك زدم . . . »
. و همچنين « نسخهء خطى « محمود مصباح . » .
الف - ( بيت ششم ) :
« ملك اين مزرعه . . . ثباتى نكند . »
: نسخهء 805 . (
. . . ثباتى ندهد
: حافظ ق - غ ) . - « ثباتى نكند صحيح است ، زيرا ثبات ، دادنى نيست . » همايونفرخ ، ديوان شاعر ساحر - ص 150 - ( . . . « ثباتى نكند » بر « ثباتى ندهد » ترجيح دارد . » حافظ اديب برومند ، ص 551 ) .
ب - برابر متن نسخ معتبر خطى و چاپى ( بيت چهارم :
به سر سبزِ تو ، اى سرو كه چون . . .
« درست است » ؛ و : حافظ قزوينى « اى سرو كه گر . . . » درست نيست .