تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — صفحة 553

مساهمون:

ص٥٥٣
اول - بايد گفت - « پرده » به معناى « راه » هم آمده است . ( راه : در فرهنگ نفيسى ناظم الاطباء ، و « راه » در فرهنگ فارسى دكتر محمد معين ) . دوم : « پرده » و « حجاب » ( در دومين مصراع بيت آخر ) از نظر علم بديع ، موجب و موجد صنعت « مراعات النظير » شده است . سوم : « خوشا كسى كه درين راه ( « راه » را كشش دادن يا لحظه‌ئى مكث و درنگ به منظور جبران فضاى خالى وزن شعر ) بىحجاب رود » . امّا
« خوشا كسى كه درين پرده بىحجاب رود »
بدان گونه نبوده و مصراع را از سستى رهانده و به وزن آن ، استحكام بخشيده است . ضمنا بايد اذعان داشت كه چنانچه « پرده » برود و « راه » بجاى آن نشيند ، به سبب وجود اين واژه در مصراع اول و نيز در مصراع ثانى ، چيزى نخواهيم داشت جز « صنعت رد الصدر الى الحشو - نه . . . الى العجز » كه آن هم ، چندان ، تحفه‌اى ، به شمار نمىآيد ( البته بعض اساتيد من‌جمله همائى « رد الحشو الى الصدر » دانند و خوانند ، كه در اشتباهند ) چهارم : دربارهء آنكه استاد فرزاد فرموده‌اند : « كاتب به ملاحظهء « حجاب » . . . به اشتباه ذهنى دچار شده و . . . كلمهء هم معنى حجاب را كه « پرده » باشد نوشته است . » به استحضار مىرسانم : نه يك كاتب ، كه ده‌ها كاتب ، همين واژه را نوشته‌اند ؛ و آيا همهء آنان ! به اشتباه ذهنى ! گرفتار شده‌اند ؟ ! ! ؛ در هر حال - اينك براى نمونه ، تنها به كتابتهاى چند كاتب اشاره مىكنم زيرا كه مشت نمونهء خروار است : نسخهء خطى كتابخانهء اياصوفيهء تركيه و نسخهء عكسى آن در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران . - نسخهء خطى هند داراى تاريخ 824 هجرى قمرى ( سه سال قبل از نسخهء خلخالى ) متعلق به كتابخانهء سيد هاشم على سبزپوش از دانشمندان هند - اساس چاپ جلالى نائينى و دكتر نذير احمد » . - نسخهء خطى محدود به 900 تا 950 قمرى متعلق به استاد مسعود فرزاد . - ديوان حافظ بر اساس سه نسخهء كامل كهن « مورخ به سالهاى 813 و 822 و 825 هجرى قمرى »