[ شرح ] غزل 333 « * »
بيت 1 : نماز شام غريبان : فريضهى مغرب و عشا در غروب غربت مويه : گريه و زارى قصهپردازم : عزادارى مىكنم .
به هنگام غروب خفه و دلتنگكننده كه غريبان در ديار غربت دلگيرتر مىشوند ، گريه آغاز مىكنم و همراه با گريهى غريبانهام به عزا مىنشينم و قصهء غصه خود را سرمىدهم .
بيت 2 : ديار : وطن ، منظور شيراز است .
به ياد ياران و وطن ( شيراز ) آن قدر مىگريم كه آيين سفر به غربت را در دنيا نابود كنم .
بيت 3 : حبيب : دوست مهيمن : پروردگار بلاد : جمع بلد ، شهرها
من از ديار دوستم ، نه از شهر بيگانه . پروردگارا ! مرا به نزد دوستان برگردان .
بيت 4 : خداى را : به خاطر خدا رفيق ره : منظور حضرت خضر نبى ( ع ) است . در قديم معتقد بودهاند كه حضرت خضر راهنماى گمشدگان است . برافرازم : به اهتزاز درآورم .
اى راهنما ! به خاطر خدا كمكم كن كه بار ديگر در كوى ميكده ( شيراز ) به ديدار يارانم نايل شوم و بار ديگر پرچم اقامتم را در آنجا به اهتزاز درآورم .
بيت 5 : خرد ز پيرى من . . . : منظور اين است كه به دليل عقل من هنوز پير نشدهام . اگر پير بودم ، توان و روحيهى عشقبازى با دلبر نوجوانى را نداشتم .
بيت 6 : شمال : نسيم خنك
به جز باد صبا و شمال هيچ همدم و دوستى ندارم .
بيت 7 : آب زندگانى : آبحيات
بيت 8 : سرشك : اشك غماز : سخنچين
اشك سخنچين ، راز مرا فاش كرد .
بيت 9 : چنگ : نوعى ساز 46 سيمه زهره : رقاصهى زيباى فلك
هامش
* آقاى « ذو النور » در كتاب « جستجوى حافظ » مرقوم فرمودهاند ، اين غزل در شهر يزد سروده شده است كه حافظ بر خلاف ميل خود و به خواست سلطان وقت شيراز به آنجا رفته بوده است .