[ شرح ] غزل 201
بيت 1 : بىغش : خالص ، صاف ساقى خوش : ساقى زيبارو دام : تله
شراب ناب و ساقى سيمين بر ، دو دامى هستند كه هوشمندان عالم را هم گرفتار كمندشان مىكنند .
بيت 2 : رند : پاكباز ، قلندر ، پاكباخته نامهسياه : گناهكار هزار شكر كه ياران شهر بىگنهاند . . . : نوعى استعارهى عناديه و طعنه و تعريض است به زاهدان رياكار فاسق كه خود را پاك و منزه جلوه مىدهند .
بيت 3 : جفا نه پيشهى درويشى . . . : مردان خداجو و سالكان راه حق جفا پيشه نيستند .
ساقى باده بياور كه اين ستمكاران مدعى خداپرستى ، رياكارانى در لباس اهل سلوكاند !
بيت 4 : مبين حقير . . . : به گدايان كوى عشق به چشم حقارت منگريد ، چرا كه اين طايفه ، پادشاهان بىتاج و كمر « * » كشور بىنيازى و استغنا هستند .
بيت 5 : به هوش باش . . . : به هوش باش كه سيلاب طوفان بىنيازى حق تعالى آن قدر قدرتمند است كه كمترين اعتنايى به هزاران خرمن طاعت بندگان ندارد . خداوند آن قدر بزرگوار است كه نيازى به عبادت بندگان ندارد . اين بندگانند كه سر تعظيم به پيشگاه او فرودمىآورند .
بيت 6 : مكن : كارى مكن كه . . . كوكبه : فرّ و شكوه
آن قدر بىعنايتى روا مدار كه عاشقانت پراكنده شوند و به فرّ شكوه دلبرى تو آسيبى وارد شود . ( تهديد )
بيت 7 : دردكشان يكرنگ : عشقورزان يكدل و يكرنگ و شرابخواران سادهدل و بىريا ازرق لباس : ازرقپوشان ، كسانى كه لباس كبود مىپوشيدهاند . منظور ، صوفيان سياهدل است .
بيت 9 : جناب : درگاه ، آستان همت : عزم و ارادهى قوى
هامش
* كمر : منظور كمربند مرصع پادشاهان است .