[ شرح ] غزل 118
بيت 1 : جام : جام شراب جم : جمشيد
شكوه و عظمت سلطنت جمشيدى را كسى داراست كه جام باده در دست دارد و شراب مىنوشد و ايام را به خوشى سپرى مىكند .
بيت 2 : خضر : خضر نبى ( ارميا ) كه به چشمه آب بقا دست يافت . حيات : منظور ، زندگى جاويد است .
آبحيات را در ميخانه جستجو كن و در جام شراب . « * »
بيت 3 : سررشته . . . : زمام امور زندگىات را به جام باده بسپار كه نظم و نظام رشتهى حياتت به آن بستگى دارد .
بيت 4 : ما و مى . . . : ما و شرابنوشى و زاهد و پارسايى تا ذات حق كدام را قبول كند ؟ !
بيت 5 : بيرون ز لب . . . : اى ساقى ! كسى در دنيا كامروا و سعادتمند است كه از لبان نوشين تو بوسه مىربايد !
بيت 6 : نرگس : گلى زيبا شيوه : راه و روش به وام : قرض گرفتن
نرگس مست ، همهى شيوههاى مستى را از چشم مست تو قرض گرفته است .
بيت 7 : ذكر رخ . . . : دعاى صبحگاه و شبانگاه من ، دعا كردن به زلف و رخسار توست .
گفتند وصالش به دعا بازتوانيافت * عمرى است كه كارم همه در كار دعا شد
« حافظ »
بيت 8 : ريش : زخم لعل : از سنگهاى قيمتى به رنگ ياقوت احمر ، به استعاره ، لب گلگون دلدار .
لبان لعلگونهى تو ، بر سينهى مجروح عاشقان دردمند نمك مىپاشد و رنج جراحت را بيشتر مىكند .
نگار من چو درآيد به خنده نمكين * نمك زياده كند بر جراحت ريشان
بيت 9 : چاه ذقن : چاه زنخ ، گودى زير چانه .
چاه زنخدان تو دويست غلام مثل حافظ دارد .
هامش
* به زيرنويس غزل 39 مراجعه شود .