قبل از نقل آنچه عطّار در تذكرة الأوليا آورده است بايد عرض كنم كه متن اين كتاب را مرحوم پروفسور نيكلسن در دو جلد چاپ كرده است و بيان كرده است كه در مجموع اين دو جلد 72 ترجمهء حال مندرج است ، و علاوه بر ان ذيلى دارد در ذكر متأخّران از مشايخ كبار « 25 » ، كه اين ذيل فقط در بعضى از نسخ خطّى تذكرة الأولياء آمده است و از براى اين قسمت چهار نسخه در دست داشته است ، يكى نسخهء
K
متعلّق به كتابخانهء شاهى برلين ، و دوم نسخهء
I
متعلّق به كتابخانهء ديوان هند در لندن ، و سيم نسخهء
H
كه چاپ سنگى كتاب در لاهور بسال 1889 بوده است ، و چهارم نسخهء چاپ بمبى 1321 هجرى كه لفظ به لفظ با چاپ لاهور مطابق است .
اين نسخهها را با هم مقابله كرده و اختلافات آنها را در آخر كتاب آورده است . قسمت ترجمهء حال و نقل اقوال ابو الحسن خرقانى مربوط به اين ذيل است و بنده به تفصيل نسخه بدلها در آخر جلد دوم مراجعه كردم و يكايك آنها را با متن چاپى سنجيدم ، و هر جا كه ضبط يكى از نسخههاى ديگر را بر متن نيكلسن رجحانى واضح يافتم عبارت را بر طبق آن تصحيح كردم . اينست سرّ بعضى اختلافها كه ممكنست بين متن بنده و متن چاپى تذكرة الأوليا ديده شود .
مجتبى مينوى .
هامش
( 25 ) - احتمالا اين ذيل از عطّار نيست و ديگرى به تذكره افزوده است . به حاشيه 44 نيز رجوع شود .