چون معلوم شود كه آدمى زبده و سرّ عالم ملكوت است و مقصود از ايجاد كون اوست و او « 1 » مركب است از هر دو عالم ، همچنين بداند كه خطرات روحانى و حركات جسمانى او همه فعل حقّ است - تعالى و تقدس - وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ « 2 » ذات او را و عوارض و احوال ذات او را ، نفس ، به نفس قدرت و ارادت ايجاد مىكند فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها « 3 » .
امّا به حكم آن كه مجراى آن افعال و احوال اوست ، حوالت فعل به دو مىكنند ، او مىكند و او نمىكند ، او مىگويد و او نمىگويد ، فاعل على الحقيقه حق است و تغيّر و انفعال آدمى راست وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى « 4 » . بيت
اينجا درياى جبر و قدر در تلاطم است و برزخ شرع در ميان هر دو حايل مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيانِ بَيْنَهُما بَرْزَخٌ لا يَبْغِيانِ « 5 » اگر به خود اضافت