باز است ؟ آيه شريفه قرآن در اين زمينه مىفرمايد :
« وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَ لَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفَّارٌ »
« 1 »
« إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ . »
« 2 »
آيات فوق به وضوح به سؤال فوق پاسخ مىدهند و بيان مىدارند : تا زمانى كه شخص مرگ را به چشم نديده است توبه پذيرفته مىشود . كما اينكه پيرامون آيه فوق از امام صادق عليه السلام سؤال شد كه فرمودند : ذالك اذا عاين امر الآخرة . « 3 »
همچنين از رسول گرامى اسلام در اين باره نقل شده است كه ايشان فرمودند : « كسى كه قبل از معاينه مرگ توبه كند خداوند سبحان توبه او را مىپذيرد . » « 4 »
و نيز ابراهيم بن محمد همدانى از امام رضا عليه السلام سؤال مىكند : با اينكه فرعون ايمان به خدا آورده و اقرار به وحدانيت او نموده ، چرا خداوند او را غرق نموده ؟ امام رضا عليه السلام در جواب فرمود : او هنگامى ايمان آورد كه مرگ و يأس را ديد و ايمان هنگام رؤيت يأس و مرگ مورد قبول واقع نمىشود . « 5 » امام باقر عليه السلام مىفرمايد : « اذا بلغت النفس هذه ( و اهوى بيده الى حنجرته ) لم يكن للعالم توبه و كانت للجاهل توبه . » « 6 »
تأخير توبه
اگر چه توبه تا به هنگام قبل از مرگ از انسان گناهكارى كه توفيق آن را پيدا كند پذيرفته مىشود . لكن در آيات و روايات تأخير آن مذمت شده و به تعجيل توبه توصيه شده است . تا آنجا كه از آيه شريفه
« إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ »
« 7 » فهميده مىشود پذيرش توبه از سوى خداوند منوط به دو چيز شده است .
1 - عمل گناه و جرم و سوء از روى جهالت باشد 2 - توبه فاصله اندكى از گناه
هامش
( 1 ) . نساء ، 18 .
( 2 ) . آل عمران ، 90 .
( 3 ) . بحار الانوار ، ج 6 ، ص 19 .
( 4 ) . كافى ، ج 2 ، ص 440 .
( 5 ) . بحار الانوار ، ج 6 ، ص 32 .
( 6 ) . همان ، ص 32 .
( 7 ) . نساء ، 17 .